નાઇલને કિનારેથી….

સમૃદ્ધિ…..વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

‘મમી’ રિટર્ન્સ !

Mummies-Found-in-Luxor

‘મમી’ રિટર્ન્સ !

ગઈકાલે ઇજિપ્તના લક્ઝર (Luxor) શહેરમાં લગભગ ૧૦૦ વર્ષ બાદ (આટલી મોટી સંખ્યામાં) ૩૦ જેટલી નવા મમીઝ મળી આવ્યા છે. કહેવાયું છે કે આ મમીઝ ઓલમોસ્ટ ૩૦૦૦થી ૨૫૦૦ વર્ષ ની આસપાસના છે. (ઈ.સ.પૂ 1000-1500) વર્ષની આસપાસ ગણી શકાય.)

માની શકીયે કે આ મમીઝ એ સમયના છે જ્યારે ઇજિપ્તનો ફેરોહ કાળ સૂર્યાસ્તને આરે હતો અને નવા રાજવંશનો સૂર્યોદય હતો. અને એટલે જ મળી આવેલાં મમીઝ ફેરોહ રાજવંશથી અલગ મધ્યમવર્ગીય ફેમિલીના કુટુંબીજનોના હોઈ શકે છે.

આ હું એટલા માટે કહી રહ્યો છું કે મેં મારી સગી આંખે આ મમીઝ, તેના કોમ્પ્લેક્ષ (કબ્રસ્તાન) જોયા અને જાણ્યા છે. તેના પુરાતન અને અતિભવ્ય ઇતિહાસમાં અવારનવાર ‘ફ્લૅશબૅક’ મારી આવું છું. ચાઈના પછી જેનો સુપર ડુપર ઇતિહાસ રહેલો છે એવા આ ઇજિપ્ત દેશની સંસ્કૃત્તિએ ખરેખર દુનિયાની સંસ્કૃત્તિને ફેલાવવામાં ગંજાવર ફાળો આપ્યો છે.

શોધ હજુ ચાલુ છે. આવનારા દિવસોમાં નવી અવનવી માહિતીઓનું મેન્યુલ ખુલશે અને પુરાતન ઇજિપ્તના ઇતિહાસમાં બીજાં અનેકોનેક પાનાંઓ ઉમેરાશે. સુપર એકસાઇટિંગ !

ઝીંદગીમાં એક વાર તો ઇજિપ્ત જવું, એક વાર તો નાઈલનું પાણી ખોબલાં ભરી પીવું, એક વાર તો પિરામીડઝ જોવા મળે તો વારંવાર જવાનું મન થયા કરશે વ્હાલાં!

આવી હોય છે સમયની ર(મઝાની) રમઝટ…..

time-3098699_1280

  • જયારે સમયની અંદર સફર થતી હોય ત્યારે થાય છે: વાંચન.
  • જયારે સમયને સ્પર્શી જવાય છે, ત્યારે થાય છે: લેખન.
  • જયારે સમયથી ભાગી જવાય છે, રચાય છે: સંગીત.
  • જયારે સમયથી અલગ પડી જવાય છે, ત્યારે રચાય છે: ધ્યાન.
  • જ્યારે સમયને છૂટ્ટો મુકાય છે, ત્યારે થાય છે: શ્વાછોસ્વાસ.
  • જયારે સમય ધીમો પડતો લાગે છે, ત્યારે કરાય છે: પ્રતીક્ષા.
  • જ્યારે સમય રોકાઈ જતો લાગે ત્યારે થાય છે: ચુંબન.
  • જયારે સમયનું મિલન થાય છે, ત્યારે સર્જાય છે: સેક્સ.
  • જ્યારે સમય સતત બદલાય છે, ત્યારે મળે છે: જન્મ.
  • જ્યારે સમયની પાછળ રહી જવાય છે, ત્યારે થાય છે: વસવસો.
  • જ્યારે સમયથી ભાંગી પડાય છે, ત્યારે સાંપડે છે: નિરાશા.
  • જ્યારે સમયને પકડી લેવામાં આવે, ત્યારે મુકાય છે: મૌન.
  • જયારે સમયનું પરિવર્તન થાય છે, ત્યારે મળે છે: મોત.

    અને…

  • જ્યારે સમયનું અસ્તિત્વ જ નથી રહેતું, ત્યારે પામીએ છીએ: મોક્ષ.

– મુર્તઝા ‘અલ્ફન’

ખૈર ‘કુછ અચ્છા કિયા’!

Etihad-Ramazan-Fridge

આજની એક ર(મઝાની) વાત…
ખાસ કરીને મિડલ-ઇસ્ટના શહેરોમાં રમઝાનના ૩૦ દિવસોમાં જ ૧૧ મહિનાની સખાવત (દાનધર્મ)નું સાટુ વળતું હોય છે.

મોટી કોર્પોરેટ કંપનીઓ તેમના એમ્પ્લોઈઝને કેશ-બોનસ અને નાની કંપનીઓ ગિફ્ટ-હેમ્પર્સ સાથે જરૂરી એવી ખાધાખોરાકી પણ પુરી પાડે છે. બસ એ જ નિયત કે કોઈ તરસ્યું ન બેસે, કોઈ ભૂખ્યું ન સુવે. રોઝા કરનારને જરૂરી એવી તાકાત મળતી રહે.

પાછલાં વર્ષોમાં કોકાકોલા, મેક્ડોનાલ્ડ્સ, બેંક્સ, જેવી ઘણી બ્રાન્ડ્સ તેમની પ્રોડકટ્સ અને સર્વિસ દ્વારા ભલાઈની લ્હાણી પણ કરતી રહી છે. તો આ વર્ષે UAEની એરલાઇન્સ કંપની Etihad એરવેઝએ કૂલ આઈડિયા દ્વારા કરી છે.

“ઇતિહાદ રમદાન ફ્રિજ” – એવું રેફ્રિજરેટર જેમાં ઇફ્તારી અને સહેરી માટે જરૂરી એવી ફૂડ આઇટમ્સ મળી શકે…સાવ મફતમાં.

ઇતિહાદે આવાં સેંકડો ફ્રિજ દુબઇ, શારજહાં અને અબુધાબી ઉપરાંત બીજાં અન્ય
શહેરોમાં એવી વસાહતોમાં ગોઠવ્યા છે જયાં મુખ્યત્વે મજૂર અને કારીગર વર્ગ રહેતો હોય. તેમાં એવી સરપ્લસ પ્રોડકટ્સ મૂકી રાખે છે. જે ફલાઇટ દરમ્યાન આપવામાં આવતી હોય છે. (જેમ કે…દૂધ, પાંઉ-રોટી, જામ-બટર-પનીર, જ્યુસ, ફ્રૂટ્સ વગેરે…)

સાથેસાથે શહેરીજનોને પણ અપીલ કરી છે કે તેઓ પણ જે ઘરમાં સરપ્લસ હોય અને જરૂરતમંદોને આપી શકાય એવાં ખોરાકનું દાન કરી શકે છે. એક આડ સવાલ : ‘ત્યાં એવાં લોકો પણ હશે કે જે ખાવાનું ઉપરાંત આખેઆખું ફ્રિજ પણ મૂકી આવતા હશે !?! 🤔

બોલો છે ને માણસાઈનું મસ્ત માર્કેટિંગ ! હવે ત્યાંના જે કોઈ વાચક દોસ્તને એવાં પ્રત્યક્ષ ફ્રિજનો સામનો થયો હોય તો અપડેટ્સ આપી શકે છે.

ખૈર, ‘કુછ અચ્છા કિયા’ની તસલ્લીથી કરવામાં આવેલા આ કામો ‘આમ’ જોવા જઇયે તો ‘ખાસ’ બને છે. પણ આવા કાઈન્ડનેસના ઇન્વેસ્ટમેન્ટનું રિટર્ન કેટલું ઇન્ટેન્સિવ અને ઈમ્પ્રેસીવ મળે છે એ તો અલ્લાહ જ જાણે!

(ફોટો ક્રેડિટ Etihad Air)

તમને અલાદ્દીનનો ચિરાગ મળી જાય તો?

Akshay-Modi

તમને અલાદ્દીનનો ચિરાગ મળી જાય અને જીન પ્રગટ થઇને તમને તમારી કોઈ ઈચ્છા પૂરી કરવાનું કહે તો તમે શું માંગો?

જો એ મને મળી જાય અને તેનામાં સાચા જ એવી કોઈ તાકાત હોય તો હું એને કહું કે “આખી દુનિયામાં રહેલા જેટલાં પણ સમાજશાસ્ત્રીઓ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં રહેલી દરેક વ્યક્તિના મગજમાં એમ ભરી દે કે ભાવિ પેઢીને અલાદ્દીન અને ચિરાગની વાર્તા સંભળાવવાનું બંધ કરે.

ચૂંટણીના માહોલની વચ્ચે (અમેરિકાના બધાં ‘જીનો’, મિડલ-ઇસ્ટના બધાં ‘અલાદ્દીનો’ અને એશિયાના બધાં ‘ચિરાગો’ને પંચ મારતો) એક અલગ અંદાઝ અને અદામાં પૅડમેન અભિનેતાએ સુપરમેન નેતાસાહેબનો ‘મેંગો પીપલ’ યુકત ઇન્ટરવ્યૂ લઇ જ લીધો.

તેમની કિશોરાવસ્થાથી લઇ અત્યારની ૬૮ વર્ષીય પછી આવનાર નિવૃત્તિની રસીલી અને મજેદાર સફરની ફેક્ટ વાતો અને ટિપ્સ જાણવા-માણવા આ ૬૮ મિનિટ્સની વિડીયો યુટ્યુબ પર ટાઈમ કાઢીને ખરેખર જોવા જેવી રહી. બેશક! બૉડી લેન્ગવેજ પરથી બંનેવ ધૂરંધરો વડીયેવડીયા દેખાય છે.

જે ચોકીદાર કરોડો લોકો માટે માત્ર ‘હાડા તૈણ કલ્લાક’ની જ ઊંઘ લેતો હોય અને છતાં ગુસ્સો દબાવી, રોષ છુપાવી દેશ માટે જે સારું થઇ શકે તે કરવાની કોશિશ કરે તેને સલામ તો જરૂરી છે. – શલામ શાબ !!!

એટલા માટે કે તેમણે શાસ્ત્રોનો શસ્ત્ર તરીકે વિવિધ પ્લેટફોર્મ દ્વારા બખૂબી ઉપયોગ કર્યો છે. તેથી જ સ્તો ગ્રાસરુટ લેવલે સાહેબ જેટલી પણ અથાક મહેનત કરીને વડાપ્રધાનના હોદ્દા પર પહોંચ્યા છે તે કાબિલ-એ-તારીફ છે.
—–
અક્ષય:તમને ક્યારેય એવું થાય કે એક વડાપ્રધાન તરીકે ખુરશીની પાછળ માથું ઢાળી, બંને હાથ રાખી એકદમ રિલેક્સ થઇ શકું તો?

સાહેબ:હોદ્દા પર આવ્યા બાદ હમણાં તો શક્ય નથી થતું. પણ વર્ષો પહેલા દિવાળીની રજાઓમાં હું પાંચ દિવસ એક પણ પુસ્તક, નોટબૂક, રેડિયો કે સાથી વિના પ્રકૃતિની કોઈ એવી અલાયદી જગ્યાએ ચાલ્યો જતો, જ્યાં ફક્ત હું અને મારી જાત રહેતા. ત્યાં મને જે પણ વિચારો મનમાં આવતા તેને રોકટોક કે એનાલિસિસ કર્યા વિના આવવા દેતો. સમજો કે હું મારી જાતને ક્યાંક મળવા ચાલ્યો જતો. જે મારી જિંદગીની અદભૂત ક્ષણો રહેતી.
—–
એવું કહેવાય છે કે મોદી સાહેબને રૂહ-બ-રૂહ મળીને ઘણાં ‘મોદી’ફાઇડ થાય છે. જે આ ઇન્ટરવ્યૂ બાદ અક્ષયમાં પણ દેખાય છે. એટલે જ સ્તો ‘નોન-પોલિટિકલ’ બનેલા ઇન્ટરવ્યૂનો રંગ અંદરથી બહાર આવ્યા બાદ હવે મીડિયા દ્વારા પોલિટિકલ રંગે રંગાયેલો છે. તો હવે…

કોઈ ‘વ્યક્તિ પૂજા’ નહીં પણ એમના કરેલાં કામોથી મળેલી સફળતાને પૂજનીય ગણી એપ્લાય કરવામાં આવે તો દરેક વ્યક્તિ સફળ થઇ શકે છે.” – મુર્તઝાચાર્યનું ‘મોદી’ફાઇડ ક્વોટ.

લાઈફ એ જ લડ્ડુ !

Laddoo

“ઘરમાં ખરેખર કોઈ જો કોઈને વડીલ માનવું હોય તો એ છે સૌથી નાનું બાળક.”

– આવી સાવ સરળ સમજણ મને મારા પહેલા દીકરાના જન્મ પછી મળી ચુકી હતી. અને એટલે જ હું ‘કન્સલ્ટન્ટ’નું તો ટેગ માત્ર પ્રોફેશનને માર્કેટ કરવા માટે જ વાપરું છું. જ્યારે ઘણી બાબતોમાં કાઉન્સેલિંગની મઝા તો મને બચ્ચાંપાર્ટી સાથે વાત કરવામાં જ મળે છે.

તેમની માસૂમિયત, નિખાલસતા, નિર્દોષભાવ અને કુતૂહલવૃત્તિ એવાં અકસીર રિસોર્સર્સીસ છે કે જો તેમને જ વાંચવાની આદત પડે પછી પુસ્તક પણ ફીકા પડતા લાગે. તેમના પ્રશ્નોની ઝડી, આપણાં જવાબોની છડી, ને એમાંથી નીકળતા વળી પાછાં અનેક પેટાપ્રશ્નોની જીભાજોડી એટલે જાણે ઈશ્વર સાથે ચેટિંગ!

આજે રવિવાર છે. આપણાં માંથી ઘણાં લોકો મંદિર, મસ્જિદ, ચર્ચ, ગુરુદ્વારા માટે ‘બારે જવા’ કે પછી અંદર જ રહી બંદગી કરતા હોય છે. જે હોય તે. પણ સબૂર! થોડી વાર એવી કોઈપણ ‘ધાર્મિક’ ક્રિયા કરતા પહેલા જયાં હોવ ત્યાં રોકાઈને એક નાનકડી મીઠ્ઠી મધમધતી બાર મિનિટની શોર્ટ મૂવી ‘લડ્ડુ’ જોઈ લેજો.

લાખો શબ્દોને બદલે એક જ સીધી સરળ અને આસાન ભાષામાં ‘ધર્મ’ બતાવતી આ શોર્ટી ફિલ્મ જોયા પછી તમને પણ જાણે માસૂમ આચમન મળ્યા જેવું લાગશે. અને પછી આપોઆપ બોલી પણ જવાશે કે “હાશ! આપણી તો પૂજા (બંદગી કે પ્રેયર) આ જોઈને જ થઇ ગઇ ભૈશાબ! ” – ગેરેન્ટેડ!

મધમધતો મોરલો:  “સાચો ‘ધર્મ’….લડ્ડુ જ છે.”

Burp ! 😋

એક જીવંત ‘કબર’દાર !

Kabar Maker- Saifuddinbhai

“મંજિલ અમારી ખાકમાં મળતી ગઈ સદા,
ઊઠતા રહ્યા ગુબાર અવિરત સફર સુધી.”

પાછલાં ચાલીસ વર્ષથી સુરતમાં આવેલા વિશાળ કબ્રસ્તાનમાં કબર બનાવવાનું કામ કરતા (ફોટોમાં) સૈફુદ્દીનભાઈને હું ‘કબરદાર’ કહી શકું.

આપણને એમ લાગે કે કબર બનાવવાની ‘બોરિંગ’ જોબ કરી કરીને માણસ સાવ અધમૂવો થઇ ચુક્યો હશે, હજારો લોકોના જનાજાને દફન કરી એ ખુદ નંખાઈ ગયો હશે. પણ સૈફુદ્દીનભાઈએ તેમના આ મૃત વ્યવસાયમાં ‘જાન’ રેડી દીધો છે.

તેઓ તેમના મગજના કોમ્પ્યુટરમાં એ દરેક ગુજરનારનો જીવંત ડેટાબેઝ લઈને ફરે છે. કેટલાંયે પરિવારો એવા છે જેમના સભ્યો પરદેશથી જ્યારે વર્ષો પછી તેમના ગુમાવેલા સ્વજનની કબર પર ફૂલ ચડાવવા આવે ત્યારે કબરનું ‘જિયો’ લોકેશન પળવારમાં શોધીને આપી શકે છે.

તેમના મત મુજબ ‘અહીં એવાંય લોકો છે, જેમના સગાં-વ્હાલાં તો ઘણાં છે, છતાં મરતી વખતે કોઈ પાસે ન હતું. અને એવાંય લોકો છે જેમનું કોઈ સ્વજન ન હતું પણ સેંકડોને વ્હાલાં બનાવી ગયા છે.’

નીકળી વખતે મેં એમને પૂછ્યું: “તમે ખુદ કબ્રસ્તાનની અંદર રહો છો. તો અહીં ક્યારેય ‘ભૂત કે ભટકતી આત્મા જેવું કાંઈ જોયું છે?

“જરાયે નહિ. ક્યારેય નહિ. અહીં પોઢી જનાર દરેક લોકો અદભૂત જ છે.”- સૈફુદ્દીનભાઈ હસતા ચહેરે સ્માઈલ આપી કબર પર ફરી સિમેન્ટ લગાવવામાં બીઝી થઇ જાય છે.

‘બેફામ’ તોયે કેટલું થાકી જવું પડ્યું ?
નહિ તો જીવનનો માર્ગ છે ઘરથી કબર સુધી.

પસીનાના ટીપાંની પાછળની ભીનાશ…

SWillams

શરીરમાંથી નીકળતાં પસીનાના એક-એક ટીપાની પાછળની ભીનાશ કદાચ સૌ કોઈ જોઈ અને લાવી શકતા હશે, પણ અંદર રહેલી ખારાશને બહાર લાવવા માટે કરાયેલી મહેનતની જવાબદારી માત્ર અને માત્ર એક જ વ્યક્તિની હોય છે.

હરીફની સાથે કરેલી ફટકાબાજીથી મળેલો વાહ ! વાહ ! નો વિજયી અવાજ કદાચ સૌ કોઈ જોઈ અને લાવી શકતા હશે, પણ, કાંડાના કૌવતથી પળેપળ મારેલા ફટકાંથી નીકળતી આહ ! માટે કરાયેલી મહેનતની જવાબદારી માત્ર અને માત્ર એક જ વ્યક્તિની હોય છે.

ખેલ જોનાર લાખો લોકો બે હાથેથી તાળીઓનો ગડગડાટ કરી શકતા હશે, પણ બાપની એકલે હાથે ઝઝૂમેલી હથેળીઓ તો દિલને ‘ટચ’ કરવા માટે જ તડપતી રહેતી હોય છે.

જ્યા એક ટંકનું ખાવાનું ટેંશન હોય એવી હાલતમાં કાળી દીકરીઓને કાળી મજૂરી કરી દુનિયાની બેસ્ટ ટેનિસ-પ્લેયર બનાવી ગોરી કરનાર બાપ (રિચાર્ડ વિલિયમ્સ માટે દીકરીનું સેરેના કે વિનસ વિલિયમ્સ)નું દરેકેદરેક અચિવમેન્ટ એક નોબેલ પ્રાઈઝની જેવું પૅશકીમતી હોય છે. બેશક! અમૂલ્ય! લા-કિંમત!

માણસ શાં માટે ‘કાંઈક કરવા, કે કરી બતાવવા’ આટલી તૂટી જાય એવી મહેનત કરતો હશે? શું જાતે તૂટીને ફરીથી જોડાઈ જવાનો એક પરમ આનંદ કે પછી જોડાયેલા રહીને જ તૂટીને આખરે બટકાઈ જવાની પરમ ઈચ્છા?

આ વિલિયમ પરિવારે ક્યારે તેમની જાતને પૂછ્યું હશે કે: Will I am?

#SerenaWilliams #MegaMotivation #TennisTycoon

સ્પેશિયલ ‘આઝાદી’ ઑફર !…

AzadiOffer@2x

ફેંકેલા લીંબુમાંથી લેમોનેડ બનાવવાનું એક તાજું ઉદાહરણ !

PeepHole

કાંઈક અજીબ છે ને?

ડ્રગ્સ-બંદૂક, ઐયાશી, ગાળાગાળી, ધાન્ધલ-ધમાલીમાં પોતાની જવાની ‘ફના’ કરી એવા સંજય ‘ધત્ત’ની બાયોપિક જોવા માટે લોકો કેટલાં ‘તત્ત’ પર બનીને જુએ છે !!!

કારણકે આ ‘રાજકુમાર’ ની સંજય-દ્રષ્ટિ પણ જાણે છે કે લોકો એ ‘કુંવર’ને પડદા પાછળ ઓલરેડી લાખો ગાળો આપી નવડાવી ચુક્યા છે, એટલે હવે તેની પર કરોડો ફેંકી નવાજી લેશે જ.

બોલો છે ને ફેંકેલા લીંબુમાંથી લેમોનેડ બનાવવાનું એક તાજું ઉદાહરણ !

સિમ્પલી! કેમ કે આપણને બીજામય ઝીંદગી જીવવાની આદત પડી છે.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
“આપણે ત્યાં પાણી અચાનક બંધ કે પાવરકટ ઑફ થાય,
ત્યારે પહેલું કામ પાડોશીને ત્યાં ડોકિયું કરી પૂછવાનું થાય.

થાય આજુબાજુમાં ઝગડો ને ખુશીનો આપણને સળવળાટ,
આંગણે આપણે નવી ગાડી ને, પાડોશીને એક્ટિવે ઉકળાટ.

પેલા દરવાજે કોણ ઘુસ્યું, ને કોણકોણ પાછાં પગલે પડ્યું?
ને જો પછી કોઈ-કશું ન નીકળે તો જાણે મોટું આભ પડ્યું.

બીજાંની પંચાતના ભાર હેઠળ રહી-સહી આબરૂ જાળવવી,
ને ખુદને આ’ભાર’ની કહેવાની તક ગુમાવી પીઠ પંપાળવી?

માંહ્યલામાં મસમોટો ખજાનો પડ્યો છે ત્યાં એક નજર કરીયે 
‘અર્થ’હીન ચક્કરો ફરી અંતે સાવ ખાલી હાથે કાં પાછાં ફરીયે?”

-મુર્તઝા ‘અલ્ફન’ 
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️

હજુ તો કદાચ આપણે ભવિષ્યમાં આવનારી ‘સલ્લુ, મલ્લુ, પપ્પુ, રાજુ, નીરુ’ જેવી ઘણી બાયોપિક્સ સિનેમામાં ‘આછાં અજવાળે’ જોઇશું. ને પછી પાડોશીને ત્યાં જઇ પૂછીશું:

“શું તમારે ત્યાંય અંધારું છે?”

બોલ, ભીંજાવું છે?

CoffeeCulture

વરસાદી માટીની ખુશ્બુ અને કૉફીના ધૂંવા વચ્ચે એક અઝીમ ઇન્ટરકોર્સ સર્જાય છે. જે દેખાતું નથી એટલે જ માણવાની આહ! મજ્જા આવે છે. 
એક તરફ વરસાદના ટીપાં માણસના દિલને પાણી પાણી કરે છે તો બીજી તરફ કૉફીનો કપ દિમાગને પાણીપાણી…

બોલ ભીંજાવું છે?..આજે પણ, તારા રોજેરોજના
અડપલાંથી, લટોની વચ્ચે ફરતી તેજ ફિંગર્સથી,
હોઠ-હથેળીઓની વચ્ચે દબાઈ રહેલી હોટનેસથી,
વરસેલાં અને હજુએ અટકેલાં લીલા-સૂકાં ડ્રોપ્સથી,
ભીંજાતા રહીયે યાર, આજે પણ, રોજેરોજ, કાયમ…

પીવા માટે વરસતો ઠંડો વરસાદ અને પીવડાવવા તરસતો ગરમાગરમ કૉફીના કપ વચ્ચેની દુનિયામાં શૂન્યાવકાશ છે.

~ મુર્તઝા ‘અલ્ફન’ ~

 

આગ એટલે….

Fire

આગ.

આગ એટલે,

ચુલો સળગે,

ઘર સળગે,

બસ સળગે,

વન વગડે દવ લાગે,
ગેસનો બાટલો ફાટે,ત્યારે લાગે એ નહીં…

પણ આગ એટલે…

💥 જયારે તમે સાચે જ નિર્દોષ હોવ છતાં તમારા જ કોઈ સ્વજન દ્વારા ખોટો આળ લગાવવામાં આવે ત્યારે દિલમાં જે ઝાળ લાગે તે…લીલી આગ.

💥 પહેલી જોબના બીજા મહિને જયારે બોસ તરફથી “ગમાર, બુદ્ધુ, ડફોળ, મૂરખ, ડોબો” જેવાં ટેગ્સ સાવ મફતમાં મળે ત્યારે મુઠ્ઠીમાં દબાવેલી અગન એટલે… વાદળી આગ.

💥 ભરોસાપાત્ર કસ્ટમર દ્વારા ખૂબ મોટો ઓર્ડર મળે પછી કોઈજ કારણ જણાવ્યા વિના રિજેક્ટ કરવામાં આવે ત્યારે ઉદ્ભવેલી પીડા એટલે… પીળી આગ.

💥 “તારામાં એક સૂકો પાપડ ભાંગવાની ત્રેવડ નહિ ને મારી હારે લગન કરવા સ.” નો ગામઠી ટોણો વર્ષો સુધી કોઈકના શહેરીના પગમાં આંચ રૂપે શેકાય તે… સફેદ આગ.

💥 કપાળે વાગેલા સાવ સામાન્ય ઘા માંથી તાવ, ને તાવ માંથી જે કેન્સરની ગાંઠ ઉપસી આવે તે અદ્રશ્ય પીડા એટલે… લાલ આગ.

💥 યુવાનીમાં દબાવેલી અદમ્ય ઈચ્છાઓના પોટલાંનો ભાર બુઢાપામાં જ્યારે આંખોમાંથી લાવાની જેમ ઓકાય તે… કેસરી આગ.

💥 અને કાંઈ પણ કહ્યા વિના આપણે ચુપચાપ ‘ચાલ્યા જઇએ’ ને પછી ક્યારેય પાછા ન ફરીએ ત્યારે કોઈકની છાતીમાં જે યાદ કાયમ બળતી રહે તે… કાળી આગ.

આગ ક્યાં ક્યાં નથી? છતાંય સૌને દેખાય છે ખરી?? 

= મુર્તઝા ‘અલ્ફન’ =

‘થોડામાં ઘણું’ સમાવતી નાનકડી ‘મોટી’વેશનલ વાતો…

063-Paperback-Book-Small-Spine-Mockup-COVERVAULT copy

લ્યો એમેઝોન કિન્ડલ પર વધુ એક નાનકડી ઈ-બૂકી ‘થોડામાં ઘણું’ કહેવા માટે હાજર છે. બે દિવસ માટે સાવ મફતમાં મૂકી છે.

(મેરેકુ લગતાહ કે હવે મેં ખરેખર કિન્ડલકે લવમેં ઔર પડ રહા હૂં. કેમ કે અવનવાં આઈડિયાઝની પેટી પણ તેના નેક્સ્ટ ખાનામાં ગોઠવવા માટે તડપી રહી છે. થોડાં અરસામાં એ પણ આવી જ સમજો.)

એટલે ખાસ કહેવાનું કે આજે જ તમારા મોબાઇલ કે કોમ્યુટરમાં કિન્ડલની એપ ડાઉનલોડ કરી દેશો તો ઘણી બધી બૂક્સનું ટેસ્ટિંગ સહેલાઈથી થઇ શકશે. (આ લિંક પરથી: https://www.amazon.com/kindle-dbs/fd/kcp )

અને આ લિંક પરથી “સોજ્જી અને નહલ્લી” બૂક બી મલી જહસે ડોસ્ટ! :

ભારતમાં રહેતા હોવ તો આ લિંક: https://www.amazon.in/dp/B07DRNS33N

ને ભારતની બહાર રહેતા હોવ તો આ લિંક: https://www.amazon.com/dp/B07DRNS33N

હવે કોઈ ટીટોડીને કહો કે ઈંડા મૂકે….

હવે કોઈ ટીટોડીને કહો કે ઈંડા મૂકે,
અહીં છાપાંઓ પરસેવાથી ભીના થઇ જાય છે.

દૂધ-જ્યુસની જાહે’રાતો’ તો આવે આખા પાને,
પણ દિવસ આખો દિમાગનું દહીં કરવામાં જાય છે.

‘પેલો’ બૅકપેક બાંધી ભલેને રખડે ‘કંપની’ઓમાં,
કસર તો ‘પેલી’ની બુકાની બાંધી પુરી થાય છે.

મીર મરાય કે ફાંકા-ફોજદારી થાય છે ઓનલાઇને,
ને ઓફલાઈનમાં બૈરાની બૂમે ચરબી ઉતરી જાય છે.

અહીં ૪૮ સે. પર થોડું વધુ સહન કરીશું પંખામાં પણ,
ત્યાં ‘૪૦’ની સીટ પર ‘૧૨૨ને’ કેમ ઉકાળો થાય છે?

ધરમના નામ પર ધાડ પડે તોયે શું હવે!
પાણી તો દરેકેદરેક કોમનું ઉતરી જાય છે.

હવે તો કોઈ ટીટોડીને કહો કે ઈંડા મૂકે,
અહીં છાપાંઓ પરસેવાથી ભીના થઇ જાય છે.

– કૂલ કૈરોથી…મુર્તઝા ‘અલ્ફન’

‘ઠંડુ પાણી’ !

” આર યુ ઇન્ડિયન?”

“યસ !”

“હું પણ ઇંઢીયાનો ચ છું. બટ લાસ્ટ ૩૦ યર્સથી અમેંરીખામાં સેટલ્ડ છું.”

” ફાઈન. નાઇસ ટુ મીટ યુ.”

“ટો, હમનાની કરંટ પોલિટિકલ સિચુએશન પર તમારો શું ઓપિનિયન છે?”

“સર, મારો કે તમારો ઓપિનિયન શું દેશની પરિસ્થિતિ બદલી શકવાનો છે?, મોંઘવારી, ગરીબી દૂર કરી શકવાનો છે?, જાતિવાદ, પ્રાંતવાદ મિટાવી શકવાનો છે? અમારા જેવા બીજા ઇન્ડિયન્સને સિવિક સેન્સ શીખવી શકવાનો છે?, મીડિયાથી ફેલાઈ રહેલું ઝેર રોકી શકવાનો છે?,

“મે બી નોટ જલ્દી… ટાઈમ લાગશે.”

“તો પછી શાં માટે દિમાગની મેથી મારો છો સાહેબ? ચુપચાપ આ ઠંડુ પાણી પી લો. અને મને મારી પ્રિય બૂક વાંચવા દો તો સારું.”

– ને થોડી વારમાં એ પ્લેનમાં બંને દેશી-વિદેશી ભારતીયોએ ચર્ચા-ખર્ચા કર્યા વિના, દોસ્તી કે દુશ્મની કર્યા વિના એર હોસ્ટેસે આપેલું ‘ઠંડુ પાણી’ પી લીધું.

(મુર્તઝાચાર્યની ‘ઠોરામાં ઘન્નું’ ના કલેક્શનમાંથી)

I Love You ! : સુખ અને સ્વીકારની શોધ -A Book By કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય

i-love-you-kajal-oza-vaidya

લગ્‍ન વિશેના ખ્યાલો આપણા દેશમાં ખાસ્સા દૃઢ અને પરસ્પર વિરોધી માન્યતાઓ ધરાવતાં રહ્યાં છે. અંગ્રેજીમાં જેને પેરાડોક્સ (વિરોધાભાસ) કહીએ છીએ એવું સામાન્ય બુદ્ધિ કે સાદી સમજથી વિપરીત લાગે તેવું અથવા બે પરસ્પર વિરોધી બાબતોનું સમર્થન કરતી આ સંસ્થા છે. કેટલાક લોકો માને છે કે લગ્‍ન માણસને બાંધે છે અને બંધાયેલો સંબંધ ગંધાઈ પણ ઊઠે છે. લગ્‍ન સાથે માલિકીભાવ પ્રવેશે છે.
એક સમયે જે બે વ્યક્તિ એકબીજાંને ખૂબ ચાહતાં હતાં અને એકબીજાં વિના જીવી શકે એમ નહોતાં એ બે વ્યક્તિઓ લગ્‍ન પછી એકબીજાંની સાથે રહી શકે એમ પણ નથી હોતાં… નાની નાની વસ્તુઓમાં ઊભા થતા ઝઘડા, અપેક્ષાઓ, શંકાકુશંકા અને બીજી કેટલીયે સમસ્યાઓ લગ્‍નજીવનને તહસનહસ કરી નાંખે છે. સપ્તપદીના સાત મંત્રો જે એકબીજાંનો હાથ પકડીને બોલાયા હોય છે એમાંનું કશુંય માણસને યાદ રહેતું નથી.
એકબીજાં પરત્વે ઊભા થયેલાં – થતાં જતાં મનદુઃખ અને એની સાથે વધતું જતું અંતર લગ્‍નને એક પરાણે ઊંચકવો પડતો બોજ બનાવી બે વ્યક્તિઓની સાથે સાથે સમગ્ર કુટુંબ માટે ભયાનક પીડા ઊભી કરે છે. મિત્રો, સગાંવહાલાં કે બીજા હિતેચ્છુઓ સલાહ તો આપે છે, પણ એની પાછળ એમના પોતાના અનુભવો અને માન્યતાઓનો પડછાયો દેખાયા વિના રહેતો નથી. લગ્‍ન માત્ર દુઃખ, પીડા કે સમસ્યા છે એવું પણ નથી જ. લગ્‍ન સાથે જોડાયેલી અનેક કવિતાઓ કે લગ્‍ન શબ્દ સાથે ઊભી થતી રોમૅન્ટિક કલ્પનાઓ આજે પણ યુવાનોને આકર્ષે છે.
પ્રેમમાં પડેલી દરેક વ્યક્તિ લગ્‍નને જ જીવનનું અંતિમ ધ્યેય સમજે છે. પ્રેમમાં પડેલી દરેક વ્યક્તિ એમ માને છે કે રોમાન્સની અથવા પ્રેમની આ મનોદશા કાયમ રહેશે. અત્યારે જે દિવાનગી અથવા ઘેલછા છે એ જ હંમેશાં એમની વચ્ચે ધબકતી રહેશે. બીજા લોકોના અનેક લગ્‍નો જોયા પછી પણ પ્રેમમાં પડેલી બે વ્યક્તિઓ એમ જ વિચારે છે કે, ‘અમારાં લગ્‍ન બીજા કરતા જુદાં જ હશે!’ પરંતુ લગ્‍નના એક વર્ષથી શરૂ કરીને સાત વર્ષના ગાળા સુધીમાં લગભગ તમામ લગ્‍નો સામાન્ય લગ્‍નો જેવા જ થઈ જાય છે.
રોમાન્સની અને ‘આદર્શ લગ્‍ન’ની બધી જ કલ્પનાઓ, બધા જ વચનો અને પ્રતિજ્ઞાઓ ધીરે ધીરે ઓગળતી-પીગળતી દેખાય છે. એકબીજા પર આક્ષેપ કરવાની શરૂઆત થાય છે અને લગ્‍નજીવન ભાંગી પડવા માટે એકબીજાને જવાબદાર ઠેરવતા પતિ-પત્ની ધીમે ધીમે એકબીજાથી વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રવાસ કરવા લાગે છે.
જો સમાજે જ આ લગ્‍નની સંસ્થા ઊભી કરી હોય તો છેક પુરાણકાળથી શા માટે લગ્‍નને એક બંધન તરીકે જોવામાં આવે છે? જે લગ્‍નો આદર્શ લગ્‍ન ગણાયાં છે એવાં લગ્‍નોમાં પણ શા માટે સમસ્યા ઊભી થતી જ રહી છે? રામ-સીતાનાં લગ્‍ન જો આદર્શ ગણાતાં હોય તો રામ શા માટે સીતાની અગ્નિપરીક્ષા કરે છે? અને એમાં પણ નિર્દોષ પુરવાર થયેલી સીતાનો શા માટે ત્યાગ કરે છે?
વૃશાલીને પરણેલો કર્ણ શા માટે દ્રૌપદીને ઝંખે છે? ભાનુમતીનો પતિ દુર્યોધન શા માટે દ્રૌપદીના સ્વયંવરમાં જીતવાનો પ્રયાસ કરે છે? પતિનું છદ્મરૂપ લઈને પત્નીની સાથે ‘જારકર્મ’ કર્યાના દાખલા પુરાણોમાં ઓછા નથી. લગ્‍નેતર સંબંધ શા માટે આટલો આકર્ષક શબ્દ છે? સંબંધ વગરનું લગ્‍ન સમાજને સ્વીકાર્ય છે, પરંતુ લગ્‍ન વગરનો સંબંધ સમાજની સંસ્કૃતિના પાયા કેમ હચમચાવે છે? ડબલ્યુ જે. ટર્નરનું એક વાક્ય આપણને વિચલીત કરી મૂકે એવું છે, “મૅરેજ ઇઝ બટ રનિંગ હાઉસ શેરિંગ, ફૂડ ઍન્ડ કંપની વૉટ હેઝ ધીસ ટુ ડુ વીથ લવ ઓર ધ બૉડીઝ બ્યુટી?”
(લગ્‍ન એટલે શું? ઘર ચલાવવું, સાથે જમવું અને સાથે શ્વાસ લેતા રહેવું, પ્રેમ, રોમાન્સ કે શરીરના સૌંદર્ય જેવા અદ્‌ભુત આનંદ સાથે આવા સામાજિક લગ્‍નને શી લેવાદેવા હોઈ શકે?) જ્યારે બર્નાડ શૉએ કહ્યું છે કે, “મૅરેજ ઇઝ ઘાસ્ટલી પબ્લિક કન્ફેશન ઑફ સ્ટ્રિક્ટલી પર્સનલ ઇન્ટેનશન.” (અંગત ઇચ્છાઓ અને જરૂરિયાતો સંતોષવા માટેનું એક તદ્દન બેશરમ જાહેર એકરારનામું એટલે લગ્‍ન.) રજનીશ કહે છે કે, “માણસ બધું જ શીખી ગયો. ખાતા-પીતાં કે સમાજમાં જીવતા, બે પગે ચાલતા અને વિકાસની તમામ પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થઈ ગયો, પરંતુ આજ સુધી એ લગ્‍ન સંસ્થાને સ્વીકારી શક્યો નથી, કારણ કે એ સંસ્થા કોઈ રીતે કુદરતી કે માણસની પ્રકૃતિને અનુકૂળ નથી.”
જર્મન લેખક ફ્રાન્ઝ કાફ‌્કાએ લગ્‍ન વિરોધી ઘણાં વિધાનો કર્યાં છે. વારંવાર સગાઈ કરીને લગ્‍ન સમયે ગુમ થઈ જતા આ વિચારક અને લેખક લગ્‍નથી ડરતાં હતા. એમણે લખ્યું છે કે, ‘લગ્‍નનો વિચાર જ મને ડરાવે છે. પ્રેમમાં પડવું મને ગમે છે, પરંતુ એક જ સ્ત્રી સાથે આખી જિંદગી રહેવાનો વિચાર ભય પ્રેરે છે. મેં જોયું છે કે મોટાં ભાગનાં લગ્‍નો થોડોક જ સમય વીતતાં ડરામણાં બની જાય છે. હું મારા પ્રણયને બિહામણો બનાવવા માગતો નથી, પણ મારા જીવનની સ્ત્રીઓ આ વાત સમજી શકતી નથી… એમને માટે લગ્‍ન જ દરેક વાતનો ઉકેલ છે એવું હવે મને લાગવા માંડ્યું છે.’
મારિયા રિલ્કે, બર્નાર્ડ શૉ અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા લોકોએ પણ લગ્‍નસંસ્થામાં પોતાના અવિશ્વાસની વાત ખૂબ દૃઢતાથી કહી છે. બર્ટ્રાન્ડ રસેલે ડોરા બ્લેક સાથે છૂટાછેડા લેવા માટે એમણે હીન કક્ષાના આક્ષેપો મૂક્યા હતા. એમની પહેલી પત્ની ઍલિસ સાથે પણ એમનાં લગ્‍ન ખૂબ જ દુઃખ સાથે પૂરાં થયાં હતાં. ૩૫ વર્ષની ઉંમરે ચાર્લી ચૅપ્લિને પોતાની ૧૬ વર્ષની પ્રેમિકાને બીજા સાથે લગ્‍ન કરવાની સલાહ આપી હતી. લીટાએ ચૅપ્લિન સાથે જબરજસ્તી લગ્‍ન કર્યા, બે સંતાનો પછી પણ એ લગ્‍ન ટકી શક્યું નહીં.
આવા સમર્થ વિચારકો અને પોતાની આગવી માન્યતા ધરાવતા અનેક લેખકો, વિચારકો, ફિલસૂફો, સાધુઓ કે સ્ટાર અને સેલિબ્રિટઝ પણ લગ્‍ન વિશે બહુ ઊંચો અભિપ્રાય રાખતા નથી. ત્યારે એક સવાલ ઊભો થાય છે કે શું ખરેખર લગ્‍ન કોઈ પીડાદાયક પરિસ્થિતિ છે? જો ખરેખર એમ છે તો સમાજ શા માટે લગ્‍ન વિશે આટલો આગ્રહ ધરાવે છે? સમાજની વ્યવસ્થા કે સંસ્કૃતિ શું ફક્ત લગ્‍નના પાયા પર ટકી છે? જો હા, તો પછી એમાં આટલી પીડા શા માટે થાય છે? દરેક વ્યક્તિ ઇચ્છે છે કે એના લગ્‍ન આદર્શ હોય. પોતાના જીવનસાથી સાથે સુખ અને આનંદથી જીવવાની દરેકને ઇચ્છા હોય છે. આ જગતની કોઈ પણ વ્યક્તિ એવી નહીં હોય જે પોતાના લગ્‍ન તોડી નાખવા કે કુટુંબને વેરવિખેર કરી નાખવા માટે તૈયાર હોય. તેમ છતાં, લગ્‍ન સંસ્થાના પાયા હચમચી રહ્યા છે…
બે વ્યક્તિ જ્યારે લગ્‍ન કરે છે ત્યારે એક કલ્પના હોય છે સાથે જીવવાની, સંઘર્ષ કરવાની, ઘર વસાવવાની, સંતાનોને જન્મ આપવાની, સંતાનોને ઉછેરવાની, સાથે સાથે ઘરડા થવાની, સંતાનોનાય સંતાનોને ઉછેરવાની… દરેક લગ્‍ન લાંબો સમય સાથે રહેવા માટે જ સ્વીકારવામાં આવતું હોય છે. કોઈ પણ સંબંધને – લગ્‍ન સિવાયના સંબંધને પણ સાદી માવજતની જરૂરિયાત હોય છે, પરંતુ લગ્‍ન એ એક એવો વિશિષ્ટ સંબંધ છે જે માવજતના અભાવે જ તદ્દન ભાંગી પડતો હોય છે. આ માવજતની કોઈ વ્યાખ્યા નથી. લગ્‍નને ‘આદર્શ’ બનાવવા માટેની કોઈ અકસીર ફૉર્મ્યુલા નથી.
ગણિતના દાખલાની જેમ નિશ્ચિત જવાબ મેળવવા માટે કરવામાં આવતી કોઈ નિશ્ચિત રીત લગ્‍નની બાબતમાં કામ લાગતી નથી. તેમ છતાં લગ્‍ન સફળ બનાવી શકાય છે. બે વ્યક્તિઓ સુખ અને સંતોષથી સાથે જીવી શકે છે.
સ્નેહ જીવનભર અખૂટ અને અવિરત રહે એવી શક્યતા છે જ! ભાંગી ગયેલા, તૂટી ગયેલા લાગતા, મૃતઃપ્રાય થઈ ગયેલા લગ્‍ન પણ ફરીથી નવપલ્લવિત થઈ શકે છે. જરૂર છે થોડી સમજદારીની, થોડા સ્વીકારની, થોડા પ્રયત્નની અને થોડાં સમાધાનની. આ ‘થોડા’નું પ્રમાણ દરેક લગ્‍નમાં, દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અને પ્રકૃતિ મુજબ બદલાતું રહે છે.
પરંતુ જો આ ચાર જ બાબતોને યોગ્ય રીતે, યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે તો જગતનું કોઈ પણ લગ્‍ન દુઃખી, બંધનકર્તા, બોજારૂપ કે મુશ્કેલ ન રહે એવો મારો અનુભવ છે. આ પુસ્તકનાં પ્રકરણો વાચકને ધીમે ધીમે એક નવી દુનિયામાં લઈ જશે. અહીં તમને તમે કરેલી ભૂલો સમજાશે. તમે ક્યાં અને કઈ રીતે ખોટા હતા એ પણ તમારું મન સમજશે, પરંતુ ત્યાંથી અટકી ન જતા. માત્ર ભૂલ સ્વીકારી લેવાથી પરિસ્થિતિ બદલી શકાતી નથી. એ ભૂલમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ પણ કરવો જ પડે છે. ગઈ કાલ સાંજ સુધીની તમામ ભૂલોને ઓળખી લઈને આજ સવારથી એ ભૂલોની તમારા જીવનમાંથી બાદબાકી કરશો તો જ તમને એક આદર્શ સંબંધ મળશે.
લગ્‍નેતર સંબંધમાં સમાધાનો કરવાં, જૂઠું બોલવું, જાતને અને બીજાને છેતરવા… અસલામતીની પીડામાંથી પસાર થવું અને સાથે સાથે સમાજની નજરમાં નીચા પડવું, બાળકોની નજરમાં પણ ગુનેગાર સાબિત થવું…. આ બધું સહન કરવાને બદલે જે સંબંધ તમે તમારા મનથી સમાજની સામે સ્વીકાર્યો છે તે સંબંધમાં રહેલી ઊણપોને શોધીને દૂર કરવાથી કદાચ વધુ શાંતિમય અને સુખમય જીવન મળી શકે છે. આ પુસ્તક ગીતા, કુરાન, બાઇબલ કે ગ્રંથસાહેબ નથી જ! આ પુસ્તક વાંચવાથી કોઈ જાદુઈ લાકડી નહીં ફરે.
આ પુસ્તક વાંચી લેવાથી તમારાં લગ્‍ન બગડ્યાં હશે તો સુધરી નહીં જાય અને થવાના હશે તો આદર્શ પુરવાર નહીં થાય. આ પુસ્તકમાં કેટલાક એવા અનુભવો છે, કેટલીક એવી માહિતી અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે જેને તમારે સમજી, ઓળખીને અપનાવવી પડશે. તમારે જો તમારું લગ્‍ન સુખમય બનાવવું હોય તો તમારી પોતાની ફૉર્મ્યુલા પુસ્તકમાં આપેલી વિગતો, માહિતીઓ અને અનુભવોના આધારે શોધી કાઢવી પડશે. ટૂંકમાં આ એક પીરસેલી થાળી છે. તમારે કઈ રીતે, શું અને કેટલું જમવું છે એ તમારે નક્કી પણ કરવું પડશે, તમારા પોતાના હાથથી જમવું પણ પડશે અને કોળિયા ચાવીને ગળે ઉતાર્યા બાદ પચાવવા પણ પડશે.
જે સંબંધ તમારે જીવવાનો છે એ સંબંધ કઈ રીતે જીવવાથી શાંતિ અને સુખ મળે એ દિશા કોઈ બતાવી શકે, પરંતુ એ દિશામાં પગ ઉપાડીને જવાનું તો તમારે પોતે જ રહે છે. તમારે બદલે કોઈ પ્રવાસ કરે, તમારે બદલે કોઈ જમી લે, તમારે બદલે કોઈ દવા લે કે તમારે બદલે કોઈ તમારું લગ્‍ન સુધારી શકે એ શક્ય નથી. માણસમાત્રને સુખ અને સ્વીકારની શોધ હોય છે. શાંતિ એનું પરમ ધ્યેય હોય છે.
આ મેળવવા માટે ક્યાંય બહાર જવાની, ભટકવાની કે શોધ કરવાની જરૂર નથી હોતી. આ ત્રણેય તત્ત્વો તમારી અંદર જ છે. તમારી ત્વચા, લોહી અને માંસની જેમ તમારા અસ્તિત્વનો ભાગ છે. તમારી અંદરથી એને શોધી કાઢીને એને તમારા રોજિંદા જીવનનો ભાગ બનાવવો એ તમારી ફરજ છે.
ઈસુ ખ્રિસ્તે કહ્યું હતું એમ, “જેણે પાપ ના કર્યું હોય એ પહેલો પથ્થર મારે.” આપણે સહુ આ વાક્યને યાદ રાખીને જીવવાનો પ્રયાસ કરીશું તો કદાચ કોઈ એકબીજાને પથ્થર નહીં મારે!
I Love You ! : સુખ અને સ્વીકારની શોધ -A Book ની પ્રસ્તાવના By કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય