નાઇલને કિનારેથી….

સમૃદ્ધિ…..વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

Tag Archives: આફ્રિકા

Film Review: Hector in Search For Happiness….

Hector in Search of Happiness...

એનું નામ ડૉ. હેક્ટર.

વિસ્તારના નામે તેની પાસે લંડનમાં થેમ્સ નદીને કિનારે આવેલ એક બંગલો જેમાં એટ લિસ્ટ ૨૦ જણા આરામથી રહી શકે. જ્યારે વસ્તારના નામે માત્ર તે એકલો જીવ. એટલા માટે કે તે અનાથ છે.

રોટીના નામે તેનો વ્યવસાય: સાય્કાઈટ્રિસ્ટ
અને રોઝીના નામે તેના સુખ-દુઃખમાં સહભાગી બનતી એક માત્ર ગર્લ-ફ્રેન્ડ: ક્લારા.

કમાણીના નામે તે વર્ષનાં લાખો પાઉન્ડ કમાય છે. કેમ કે તેની ‘સાયકોલોજીકલ અને પ્રોફેશનલ સલાહ’ તેના કરોડપતિ ક્લાયન્ટ્સને ખુશ રાખે છે એટલે એ સૌ પણ આ સુખીજીવને ખુશ રાખે છે.

તેની પાસે આવતા લગભગ દરેક ક્લાયન્ટને આ ડોક્ટર હેક્ટર પાસેથી એક સોલ્યુશન જોઈએ છે. શારીરિક, માનસિક, સામાજીક કે ધાર્મિક રીતે સતત સુખ કેમ મેળવવું?-

આ મસ્તમૌલા જીવ બહારથી બધાંને ખુશ દેખાય છે.

પણ…પણ…પણ…અંદરથી સાવ નિરાશ છે. સુખ આપતો ડોક્ટર ખુદ પોતે જ દુઃખી હોય તો તેના જેવી બીજી દુઃખી બાબત શું? – તેની સમજુ ગર્લ-ફ્રેન્ડ ક્લારાને હેક્ટરના આ હાલની ખબર છે. છતાંય તે તેના વ્હાલાને કારણ વિના કોઈ સલાહ આપતી નથી.
પીઢ થઇ ચુકેલો હેકટર એક દિવસ સામેથી જ નાનકડો ધમાકો કરે છે:

“ક્લારા, હું આ પ્રોફેશનથી કંટાળી ગયો છું. મારે એક બાળક બનીને દુનિયા ભમવી છે. મને સાચું સુખ જોવું છે, જાણવું છે, માણવું છે.”

ને બસ પછી લાંબો વિચાર કર્યા વિના એક નાનકડી બેગ, ડાયરી-પેન અને ‘To- See’ લિસ્ટ સાથે વર્ષોથી માંહ્યલામાં સંતાયેલું-દબાયેલું બાળપણ લઇ એ સફર શરુ કરે છે.

તેની લાઈફનું રિમોટ કંટ્રોલ થેમ્સમાં પધરાવી એક બાળક જેવી કુતુહલતા સાથે તે ચાઈના, આફ્રિકા, અમેરિકા જઈ (ગાલાના પેલાં અપેક્ષિત પ્રશ્ન સંગ્રહો) જેવાં ૨૧ બિન્દાસ્ત અનુભવો કરે છે ! દરેક અનુભવ તેને સુખની નવી જ વ્યાખ્યા આપે છે.

સફરમાં મળતી અને ખોવાતી દરેક વ્યક્તિનો તે ખુદ ક્લાયન્ટ બનીને સુખની ભૂખ મીટાવે છે. અને આખરે એ બધાં આનંદોની યાદગીરીનું પોટલુ લઇ (શાં માટે) સુપર-સ્પિડે ઘરે પાછો ફરે છે, ત્યારે તેને શું અને કેવું સુખ મળ્યું છે?

એ બધું જાણવું હોય તો બરોબર એક વર્ષ અગાઉ ૨૦૧૪માં આવેલી બે કલાકી ફિલ્મ: Hector in Search For Happiness જોવી આપણા સૌના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી માટે સારી છે.

હેક્ટર તરીકે સાફ-દિલવાળો સાયમન પેગ અને ગુલાબી-ગાલવાળી રોઝામંડ પાઈકે ખુશીના આંસુ સાથે હસાવ્યા હોય, ત્યારે હેપ્પિનેસની વ્યાખ્યા મેળવવા ‘ડીલ’દારી દોસ્ત સાથે આ ફિલ્મ જોવી એ પણ હેપ્પિનેસનો એક હિસ્સો જ છે. જો કે એવું ક્યાંય કહેવાયું નથી. એ તો જાતે જ સમજી જવાનું હોય ને?

મનો’Way’જ્ઞાનિક મોરલો:

“જિસે હમ ઢૂંઢતે થે ગાંવ-શહર ગલી-ગલી
કમબખ્ત વોહ હમારે ઘરકે પીછવાડે મિલી.”

(Photo Credit: hitfix.com)

Advertisements

સાચો ‘રફી’ હોય કે ‘સઈદ’ એ તો સદાય ‘આસપાસ’ જ રહેવાનો….

Fans of Rafi

આમ તો આફ્રિકાના કોઈક ગામમાં, અમેરિકાના ટાઉનમાં કે મિડલ-ઇસ્ટનાં કોઈક મોહલ્લામાં જાઓ ‘અમિતાપ્પચ્ચન’ના નામે લોકો ઇન્ડિયન કે ઇન્ડિયાને ઓળખે. અહીં કેરોમાં પણ નાનકડા ડ્રાઈવરથી માંડી કોર્પોરેટ ડાયરેક્ટર્સમાં પણ બચ્ચનબાબુ બવ ‘વાલા.

પણ થોડાં મહિના પહેલા મારા ઘરની જ સામે આવેલી મોટી સ્ટેશનરી-બૂકશોપમાં જવાનું થયું, ત્યારે પાછળથી અવાજ આવ્યો: “ઇન્તા હિન્દી?” (તમે ઇન્ડિયન છો?)- ત્યારે ફરીને હસતા મોંએ મેં હા ભણી. તો તુરંત બીજો સવાલ થયો. “Do You know Muhammad Rafi? I’m big fan of him.” ને બસ મારું શોપિંગ ત્યાં જ અટક્યું.

મુહંમદરફી સાહેબના નામે ઓળખે એવો પહેલો બંદો એટલે (ફોટોમાં દેખાતો) આ મુહંમદ સઈદ ચાચા.

શરૂઆતમાં થયું કે ‘રફી ફેન’ના નામે કદાચ એમના ૨-૪ ગીતોની ઓળખ આપી બાપુ મને એમની ફેનગીરી બતાવશે. પણ કાચી સેકન્ડ્સમાં જ એમના મોબાઈલમાં રહેલું પાકું રફીકી કલેક્શન……..

હમભી અગર બચ્ચે હોતે નામ હમારા હોતા”..(ફિલ્મ: દૂરકી આવાઝ)

દિલકે આઈનેમેં તસ્વીર તેરી રહેતી હૈ”.. (ફિલ્મ: આઓ પ્યાર કરે)

કૌન હૈ જો સપનોમેં આયા, કૌન હૈ જો દિલમેં સમાયા (ફિલ્મ: ઝૂક ગયા આસમાન),….

જેવાં સોંગ્સ જોયા- જાણ્યા પછી મને વાત થોડી સિરિયસ લાગી. ને મારાથી પણ એક સોંગ નીકળી ગયું: “આ ગલે લગ જા મેરે સપને મેરે અપને મેરે પાસ આ….”

ચાલો ગીત-સંગીત તો સમજ્યા પણ કયા હીરો પર ફિલ્માવવામાં આવ્યું છે એની પણ ડીટેઇલ્ડ વિગતો આપી શકે તો બેશક આ મોહબ્બતીને એવા મોહમ્મદી તરફ માન કેમ ન ઉપજે?- એટલે ચાર દિવસ પહેલા નક્કી કર્યું કે આ પોસ્ટ લખવાનું મોટિવેશન મેળવવા જ્યારે એમને પાછો મળું ત્યારે એમની સાથે સેલ્સમેની ફોટો પણ પાડી લઉં.

તો જાણે મારા દિલની વાત સમજી ગયા હોય એમ ચાચાએ બે દિવસ પહેલા સામેથી ડિમાંડ મૂકી કે “દોસ્ત, મને રફીસાહેબનું એક મોટું પોસ્ટર આપીશ, જેથી હું મારા રૂમમાં કાયમી લટકાવી શકું અને એમના દીદાર દરરોજ કરી શકું?.….” – હવે ફોટો જોયા પછી પૂરાવાની શી જરૂર?

હું માનું છું કે આ મુહંમદ સઈદચાચા જેવાં બીજાં ઘણાં મિસરી ચાહકો હશે જેઓ આપણા હિન્દુસ્તાની સંગીત પાછળ ડોલતા હશે. વાત માત્ર રફીસાહેબની જ નથી. બીજાં અનેકાનેક સંગીત રત્નો છે, જેઓના સુપર્બ-મધુર સૂરોએ બીજાં છેડા પર સૂરાવલીઓ છેડી છે.

આવા Fan કરતા પણ વધારે ‘AC’ જેવાં સાંગીતિક ચાહકો જોંઉ છું ત્યારે થાય છે, કે દિલથી કરેલા કોઈપણ કામનાં વેવ્ઝ ધીમધીમે આખા આલમમાં વગર વિઝાએ તેના ચાહક સુધી પહોંચી જ જાય છે.

(પોસ્ટર આપી નીકળતી વખતે મસ્તી સૂઝી: “ ચાચા, ફિલ્મ સંગમનું રાજ કપૂર પર ફિલ્માયેલું ‘બહારોં ફૂલ બરસાઓ મેરા મહેબૂબ આયા હૈ… સાંભળ્યું જ હશે ને?- તો ચાચુ બોલી ઉઠ્યા ‘હે ભાઈ ! એ તો રાજેન્દ્રકુમારે સૂરજમાં ગયું છે.)

સાચો ‘રફી’ હોય કે ‘સઈદ’ એ તો સદાય ‘આસપાસ’ જ રહેવાનો.

આજની આ મુહંમદ રફી-જુલાઈ, ‘સઈદ’ને અર્પણ….

મિસરીમુગન્ની મોરલો:

“ટંગસ્ટનનાં કે ગ્રાફેનનાં તાર કરતા પણ અનેકગણા મજબૂત સૂરીલાં તારો દિલમાંથી નીકળી ‘ટંગ’ દ્વારા પ્રસરેલાં હોય છે. અને એવાં જ સૂર વ્યક્તિને ‘તારો’ (સ્ટાર) બનાવે છે.”

આ મમી…મને કાયમ બોલાવે!

Murtaza_at_Pyramids

વર્ષો અગાઉ જ્યારે પહેલીવાર કેરો આવ્યો ત્યારે એક એક દોસ્તે પૂછ્યું કે “વ્હાય ડીડ યુ કમ ટુ કેરો?”- ત્યારે સિમ્પલી જવાબ આપ્યો: “બિકોઝ માય ‘મમી’ વોઝ કોલિંગ.”

હજારો વર્ષોવાળા ઈજીપ્તના પિરામીડઝ માટે લાખો લોકોએ કરોડો પાનાં ભરી લખ્યું છે ,ને લખી રહ્યાં છે. જ્યારે જ્યારે મને અહીં કાંઈક ખોવાયેલી ફીલિંગ્સ આવે છે, ત્યારે પિરામીડઝની પાસે પહોંચીને એની ભવ્યતા જોઈ લઉં છું, તેની દિવાલને ચૂમી લઉં છું, તેના મસમોટા પથ્થર પર જઈ બેસી જાઉં છું. 

એક અજીબ એહસાસ છે આ જગ્યાએ. આપણે માણસો ઘણી અજાયબ વસ્તુઓ બનતી જોતા આવ્યા છે, ને જોતા રહીશું, પણ એ જ બે પગવાળાં માનવો એ જ આ સુપર-હાઈપર પિરામીડઝ બનાવ્યાં છે!?!?! એ હજુયે માની શકાતું નથી.

હાળું ‘ઈમ્પોસિબલ’ શબ્દ અહીં કેમ સાચો પડી જતો લાગે છે?!?!? 

“તુજે મૈ વિદા કરતા હું.. અલવિદા નહિ…”

Taher-Maimoona

“વાહ, આજે પણ એક એવા શ્રવણને જોઈ રહ્યો છું જે હજુયે તેના મા-બાપને બંને હાથોથી ઊંચકીને જાત્રા કરાવે છે.”

લગભગ ૯ વર્ષ અગાઉ મેં જ્યારે મારા એક પરિચિત ભાઈને તેના વૃદ્ધ માતા-પિતા સાથે અહીંની એક મસ્જીદની અંદર જતી વખતે આ ‘દેશી કટ’ મારી ત્યારે એ ખબર ન પડી કે દિકરા પર તેની શું અસર થઇ હશે.

પણ વ્હિલચેર પર બેસેલા ૮૪ વર્ષિય શાંત લાગતા ડોસા-પિતાએ ધીમેથી મોં ઊંચું કરી મારી સામે સ્માઈલ આપી ફકત એટલું કહ્યું: “ઓહ ! તો તમે પણ શ્રવણ વિશે જાણો છો, એમ?!?!?”

બસ એ હતી મારા સૌથી નવયુવાન વૃદ્ધ તાહેરદાદા સાથેની મારી પહેલી મુલાકાત.

ત્યારે તો એમની ‘કબ્રમેં પાંવ લટકાયે બૈઠે હુવે હૈ હમ’ જેવી સ્થિતિ જોઈ વસવસો કરવાના બહુ લાગણીવેડાથી દૂર રહ્યો. એટલા માટે કે તેમના દિકરા સાથે જ થોડી પરિચિતતા હોય તો આ બચારા ડોસાની ઓળખાણ પણ કેટલી?~?~?~

પણ..પણ..પણ…દોસ્તો, માનવ સંબંધોની રહસ્યતા એવી હોય છે કે..ક્યારેય કોઈનો ચહેરો પણ ન જોયો હોય અને એમના કૂલા સાફ કરવા પડે છે…

તાહેરદાદાની સાથે પણ કોઈક અજાણ્યો એવો રિશ્તો કે સિરસ્તો જોડાયેલો હશે. પછી તો અમારી દોસ્તીનો દૌર એવો જામ્યો…એવો જામ્યો કે…તેમને એમના મોટા બાળકો કરતા પણ સૌથી વધારે લાગણીઓ શેર કરવાનો મોકો એમને મારી સાથે પાછલાં ૯ વર્ષમાં મળ્યો છે.

એક જમાનામાં શરૂઆતમાં મુંબઈના ભાંગવાડી સિનેમામાં કેમેરા ઓપરેટર તરીકે અને પછી પ્રોફેશનલ કોર્પોરેટ ફોટોગ્રાફર તરીકેની કેરિયર જમાવી ચુકેલો આ તાહેર જાવી નામનો ‘બુઢ્ઢો’ તેની લાઈફની અનેકાનેક બ્લેક-એન્ડ વ્હાઈટ-રંગીન યાદો, વળાંકો, ઘટનાઓ, સંબંધો. સફરો, ‘સફરિંગ’ની લાગણીઓનો ધોધ એમણે મારા પાડોશી બની વહેવડાવ્યો છે.

મજાની વાત એ બની કે…એમની યુવાનીમાં તેમની સાથે જોડાયેલાં કેટલાંય એવા રિશ્તે-નાતેના નેટવર્ક્સ મારી સાથે પણ સચોટ રીતે સંકળાયેલાં મળી આવ્યા ત્યારે આ રંગીલા દાદુને થઇ આવ્યું કે હું તેમનું ખોવાયેલું બાળપણ બની પાછો આવ્યો છું. સમજો કે તેમણે જોયેલી અદ્દલ ઘટનાઓ અને મારી વર્ણવાયેલી મુદ્દલ યાદોનું બેશુમાર બ્રિજીંગ!

ભૂતકાળી ચિત્કારો, વર્તમાનકાળી ચર્ચાઓ અને ભવિષ્યકાળી ચિંતાઓ સાથે આ ૯ વર્ષોમાં અમે બેઉ દોસ્તોએ એક-મેકના ફેમીલી મેમ્બર્સ સાથે નાનકડું ગ્રુપ બનાવ્યું. જેમાં નાખવામાં આવ્યુ એમના જમાનાની પુરાણી કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને કલાસિક સોંગ્સનું મોંણ….જે આજે અમને ચાહે એવી ગરમાગરમ ખુશીઓની રોટલી ઉતરાવી આપે છે…

પણ..પણ..પણ..ડઝનેક શહેરોમાં વર્ષો જીવી ચુકેલો મારો પ્યારો આ તાહેર દોસ્ત મારી પાસેથી (કમબખ્ત એ પણ વેલેન્ટાઈન ડે પહેલા જ) વિદાય થઇ કમ્પાલા (યુગાંડા)માં એમના નાના દિકરા સાથે સ્થાઈ થઇ રહ્યો છે. મારી ‘ના’ આગળ તેઓ હાર્યા નથી. પણ એમની વ્હાલી લાઈફ-ટાઈમ ગર્લ-ફ્રેન્ડ એવી પત્ની મૈમુ‘ના’ની તબિયતને કારણે શરણું સ્વીકારી લીધું છે.

મહિનાઓ અગાઉ બંધ કરેલી એમની બ્લડ-પ્રેશરની ગોળીઓનું પેકેટ ગઈકાલે એમની બેગમાં મજબૂરીથી મુક્યું ત્યારે મારાથી ખુલ્લી ધમકી અપાઈ ગઈ છે.

તાહેર દદ્દુ, તુજે મૈ વિદા કરતા હું.. અલવિદા નહિ. તુજે જલ્દી વાપસ આના હોગા વરના…!” જોઉં છું હવે આ દોસ્ત મને ક્યારે પાછો મળે છે.

લીન થઇ ‘મીન’ પકડવાનો ‘કુંભ’મેળો


દોસ્તો, દર બાર વર્ષે ભરાતા આપણા દેશના કુંભમેળે શું શું થતું હશે એની બહુ ખબર તો નથી પણ આફ્રિકાના માલી દેશમાં એક સરોવર છે.: લેક એન્ટોગો. એના વિશે એક શેષ સમાચાર મળ્યા છે.

ત્યાં બાર મહિનામાં કોઈ એક દિવસે…કોઈ એક સમયે હજારો માછીમારો, ખેડૂતો માછલી-પકડ કુંભમેળો સર્જી ભેગા થાય છે. ને સરોવરમાં ભેગી થયેલી માછલીઓનો પળવારમાં ખાત્મો બોલાવી દે છે. સરોવરને સાવ ખાલી કરી નાખે છે.

(હાઉ મીન પીપલ?!?!?) હવે એવું કરતી વખતે કોઈક કોઈની જગ્યાએથી માછલું હાથમાં પકડી લે તો “આ માલી જગા છે”..(આઈ ‘મીન મારી’) પણ બોલી દે છે…બોલો!

બ્વાના, આ અમારું આફ્રિકા…એક એવો અંધારિયો ખંડ છે જ્યાંના દરેકેદરેક દેશમાં પ્રકાશ પાડતું કાંઈક અનોખું છે. અનોઠું છે…અમેઝિંગ છે. (એમાં આ મુર્તઝાને પાછા નો ગણતા હોં ભ’ઈ)

બીબીસીની આ નીચે મુજબની લેક એન્ટેગોની દોઢ મિનીટની ક્લિપ જોયા પછી તમને વર્ટીગો થઇ જાય તો ‘માલી’ પાસે આવી જાજો….એ તમને માછલી તો નહિ પણ મધમધતું ફૂલ સુંઘાડી દેશે.

ઓ માલી રે…મારી લાઈખી બચારી માછલીઓને !!!

‘માઉસ પકડો, મોબાઈલ ઉઠાવો’ અભિયાન…

એલેકઝાન્ડ્રા સાઉથ આફ્રિકામાં આવેલું જોહાનિસબર્ગ શહેરની પાસે આવેલું ટાઉનશીપ છે.

ત્યાં ૩ પ્રોબ્લેમ્સ બહાર આવ્યા છે. 

૧.  ઉંદરોનો ત્રાસ – આ ટાઉનશીપ ઘણી વાર એમ લાગે છે કે માણસો કરતા માઉસનો વસ્તી-‘રેટ’ બહુ ઉંચો છે.
૨.  ટ્રાશ (કચરા)નો ત્રાસ. – ગંદકીથી ધમધમતા આ ટાઉનમાં કચરો તેમની શહેરી એકત્રિત થયેલી પેદાશ છે અને ઉંદરો માટે ખાદ્ય. ૩.  સ્માર્ટ-મોબાઈલ યુગમાં હજુયે ત્યાં સેલફોન (નોકિયાનો પેલો સૌથી જુનું મોડેલ પણ હજુ ત્યાં નવા જેવો) વાપરવો બહુ મોંઘો પડે છે.વાત એમ બની કે…થોડાં અરસા પહેલા એલેકઝાન્ડ્રા સીટી-કાઉન્સિલમાં કોઈક કાળુભાઈને થોડી સુબુદ્ધિ સૂઝી કે આ પ્રોબ્લેમ્સનું મર્જ કરી લાભ ‘લેવામાં’ આવે તો પ્રજાને પણ કાંઈક ‘સુખનેસ આપી’ શકાય. ને એ બહાને ડેવેલોપમેંટ જેવું થોડું કામ પણ થઇ શકે.

ને શરુ થયું એક ટાઉની અભિયાન. “બસ! ૬૦ ઉંદર પકડો ને એક મોબાઈલ લઇ જાવ.” – હવે ત્યાંની સ્થાનિક પ્રજામાં ખુશહાલી તો સર્જાઈ છે પણ થોડુ ઉદાસીન પણ બન્યું છે.

• : ખુશહાલીનું કારણ: “આહા ! હવેથી ઉંદરને બદલે મોબાઈલ રમાડવા મળશે. યેએએએએએએ!!!!!!”- પણ ‘મોડેલ’ કયું મળશે એ સંસ્થા હજુ નક્કી કરી રહી છે. 

• : ગમગીનીનું કારણ: જ્યાં ખુદ ટાઉન પોતે કચરાના ઢગ પર વસ્યું હોય ત્યારે એમનું વધેલુ એંઠું જમણ પછી જમશે કોણ?- અને કચરો ઓછો થશે તો ઊંઘ કેમ આવશે? (એક નાગરિકે તો ખુલ્લેઆમ એમ પણ કહી દીધું છે કે “અમારા ઉંદરોનો સૌથી પ્રિય ખોરાક ‘વપરાયેલા કોન્ડોમ્સ છે. એની ચિંતા હવે અમને વધુ થઇ રહી છે, બ્વાના !!!”)

જો કે..હાલમાં તો હજુ વાત થઇ છે. અમલની વાત વાશે ત્યારે વધુ વાત. અત્યારે તો કેટલાંક વિરોધી તત્વો આવા આડા કામમાં ઉભા થયા છે. પણ એમાં જે થશે તે સારું જ થશે. કેમ કે…એક વાર મોબાઈલ હાથમાં પકડાયા પછી કોઈક એવો કોપી-‘કેટ’ પણ આવશે જે ‘ઉંદરપકડ’ નામની ‘એપ’ (એપ્લિકેશન) પણ તૈયાર કરી આપશે. 

હવે જતાં જતાં પ્રાપ્ત સૂત્રો કે અનુસાર…

એ સાચી વાત છે કે આ એલેકઝાન્ડ્રા ટાઉન નેલ્સન મંડેલાજીનું પહેલું શહેર હતું જ્યાંથી તેમણે પોતાના ‘સાઉથ આફ્રિકન્સ’ માટે ચળવળ શરુ કરી હતી. હવે એમના બદલે ત્યાંની કાઉન્સિલે આવું અભિયાન શરુ કર્યું છે, એટલે લોકો ઉંદર પકડવા ‘મંડેલા’ છે. 

ફરક માત્ર એટલો છે કે…પહેલે સરફરોશી થી…પર અબ મોબાઈલફરોશી હૈ!