નાઇલને કિનારેથી….

સમૃદ્ધિ…..વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

Tag Archives: આરબ

દિલ સાફ, તો દુનિયા આબાદ !

Small Rocky Stones

 

અરેબિકમાં ‘મૌકા’ શબ્દનો અર્થ ‘ખાસ જગ્યા’ થાય છે. આ મૌકા પરથી એક શબ્દ એ પણ છે ‘મક્કા’ જેના રહેવાશીઓને મુક્કીમ કહેવામાં આવે છે. અસલ નામ: ‘મક્કા મુકર્રમા’

(આપણે હિન્દી/ગુજરાતીમાં તેનો અર્થ ‘તક’ તરીકે લઈએ છીએ. હવે પેલું પોસ્ટકાર્ડ પર લખવામાં આવતું ‘મુકામ-પોસ્ટ’ નુંય કનેક્શન મળ્યું ને?)

એજ રીતે અરેબિક શબ્દ ‘મદીના’નો અર્થ એટલે ‘શહેર’. આ શહેરનું અસલ નામ: મદીના મુનવ્વરા (રોશનીથી ભરાયેલું શહેર)

એક મુસ્લિમ તરીકે બાળપણથી મને પણ આ બંને શહેર જોવાની ઈચ્છા. જ્યાં નબી સાહેબ (સ.અ)ના પરિવારની સુગંધ હજુયે એવી બરકરાર છે, જ્યાં ‘અલ્લાહકે સબ બંદે એક હો જાતે હૈ’ એવી જગ્યાને જાણવા, જોવા માટેની ખ્વાઈશ તો હોય જ ને !

અને આખરે એ લગની અને મુહબ્બતની લાગણી મને બરોબર બે વર્ષ અગાઉ આ બંને શહેરોની (હજ તો નહિ પણ) ઉમરાહ સફરના ભવ્ય મોકા રૂપે ફેમિલી સાથે ત્યાં ખેંચી લાવી હતી.

આ શહેરોમાં ક્યાં, કેવું, શું, કઈ રીતે, શાં માટે, ક્યારે ક્યારે કેટલું જોવું એની પણ જતા પહેલા અમને ટ્રેઈનિંગ આપવામાં આવે, ત્યારે વાત આમ નથી રહેતી.

એટલા માટે કે જે રાજ્ય વ્યવસ્થા વર્ષો અગાઉ પયગંબર સાહેબ (સ.અ) સ્થાપી ચુક્યા હતા, તેને માત્ર ફરવાને બહાને ન જોઈ શકાય. પણ દિલમાં એક મુહંમદી શ્રદ્ધાની ટોર્ચ જલાવી જોવું પડે.

મારા નસીબ કે તે વેળાએ કમ્પ્લિટ થયેલી હજની મૌસમ પછીનો ઔસમ માહોલ મેં જાતે જોયો, અનુભવ્યો. અત્યારે તો માત્ર એટલું જ કહું કે…સઉદી અરેબિયન સરકાર દર વર્ષે હજની વ્યવસ્થા માટે જે સહુલીયાતો આપે છે, પહેલા તો તેનો જોઇને જ સલામ કરવાનું મન થઇ જાય છે.

મક્કા-મદીના, મીના-મુઝ્દલેફા શહેરોનાં રોડ, ગલીઓ, મસ્જીદની (અંદર અને બહારનાં) પ્રાંગણ, એટલાં ચોખ્ખા અને સારી રીતે વિકસાવવામાં આવ્યા છે, કે કોઈ ધમાલ સર્જાય એ પહેલા જ ત્યાંની સ્થાનિક પોલિસ મોડર્ન સાધનોનો ઉપયોગ કરી મિનીટ્સમાં કંટ્રોલ કરી શકે છે.

પણ પછી સવાલ થાય છે કે: જ્યાં આવનાર લાખો મુસલમાનો માટે સોફિસ્ટિકેટેડ રહેવાની, ચાલવાની, બેસવાની, આવવા-જવાની સરળતા મળતી હોય તેની સુપર્બ સિસ્ટમમાં અંધાધૂંધીધી (સ્ટેમ્પેડ) શાં માટે સર્જાય છે?

સવાલ જેટલો ઉંડો હતો, જવાબ મને એટલો જ મૂળ કારણ સાથે મળ્યો: ઉતાવળ + લોભ-લાલચ.

બીજાં લાભ જલ્દી લઇ જાય અને પોતે કેમ બાકાત રહી જાય?”-

બાબત કોઈપણ હોય. જ્યાં દરેકને ‘રોટલો અને ઓટલો’ હાજીઓ માટે તૈય્યાર કરી આપવામાં આવ્યો હોય એમાં પણ બીજાંનું પડાવી લેવાની લોભિયા-વૃત્તિ આવાં સ્ટેમ્પ-પેડિયા સંજોગો સર્જે છે.

આ બધું જ હું જાતે જોઈ આવ્યો, સમજી આવ્યો. અને એટલે જ તાજેતરમાં મીના શહેરમાં થયેલી એ મગજમારીનાં ન્યુઝે લખવાનો મોકો આપ્યો છે. જેને નાસમજુ મીડિયા-લોકોએ ધર્મનાં નામે બળાપા રૂપે કાઢ્યો છે.

જે સાચા સંતોએ સમજુ સમાજ વિકસાવવા સુચારુ સિસ્ટમ સ્થાપી તેને ફોલો કરવાનું આહ્વાન કર્યું હોય, તેને બરોબર સમજ્યા વિના કાંકરીચાળો કરનાર ‘શયતાન’ જ હોય.

સાચો મુસ્લિમ આવાં શયતાનોને કાંકરાં ‘મારતો’ નથી, પણ તેની શયતાનિયત પર કંકર ‘ફેંકે’ છે.

દિલ સાફ તો દુનિયા આબાદ.

મક્કા-મદીના મોરલો:

“હજ કરવા તો લાખો લોકો આવતાં હોય છે. પણ એમાંથી બસ ચંદ લોકો જ હાજી બનીને જાય છે.” – નબી મુહંમદ, રસુલ-એ-ખુદા (સ.અ)

Advertisements

સાચો ‘રફી’ હોય કે ‘સઈદ’ એ તો સદાય ‘આસપાસ’ જ રહેવાનો….

Fans of Rafi

આમ તો આફ્રિકાના કોઈક ગામમાં, અમેરિકાના ટાઉનમાં કે મિડલ-ઇસ્ટનાં કોઈક મોહલ્લામાં જાઓ ‘અમિતાપ્પચ્ચન’ના નામે લોકો ઇન્ડિયન કે ઇન્ડિયાને ઓળખે. અહીં કેરોમાં પણ નાનકડા ડ્રાઈવરથી માંડી કોર્પોરેટ ડાયરેક્ટર્સમાં પણ બચ્ચનબાબુ બવ ‘વાલા.

પણ થોડાં મહિના પહેલા મારા ઘરની જ સામે આવેલી મોટી સ્ટેશનરી-બૂકશોપમાં જવાનું થયું, ત્યારે પાછળથી અવાજ આવ્યો: “ઇન્તા હિન્દી?” (તમે ઇન્ડિયન છો?)- ત્યારે ફરીને હસતા મોંએ મેં હા ભણી. તો તુરંત બીજો સવાલ થયો. “Do You know Muhammad Rafi? I’m big fan of him.” ને બસ મારું શોપિંગ ત્યાં જ અટક્યું.

મુહંમદરફી સાહેબના નામે ઓળખે એવો પહેલો બંદો એટલે (ફોટોમાં દેખાતો) આ મુહંમદ સઈદ ચાચા.

શરૂઆતમાં થયું કે ‘રફી ફેન’ના નામે કદાચ એમના ૨-૪ ગીતોની ઓળખ આપી બાપુ મને એમની ફેનગીરી બતાવશે. પણ કાચી સેકન્ડ્સમાં જ એમના મોબાઈલમાં રહેલું પાકું રફીકી કલેક્શન……..

હમભી અગર બચ્ચે હોતે નામ હમારા હોતા”..(ફિલ્મ: દૂરકી આવાઝ)

દિલકે આઈનેમેં તસ્વીર તેરી રહેતી હૈ”.. (ફિલ્મ: આઓ પ્યાર કરે)

કૌન હૈ જો સપનોમેં આયા, કૌન હૈ જો દિલમેં સમાયા (ફિલ્મ: ઝૂક ગયા આસમાન),….

જેવાં સોંગ્સ જોયા- જાણ્યા પછી મને વાત થોડી સિરિયસ લાગી. ને મારાથી પણ એક સોંગ નીકળી ગયું: “આ ગલે લગ જા મેરે સપને મેરે અપને મેરે પાસ આ….”

ચાલો ગીત-સંગીત તો સમજ્યા પણ કયા હીરો પર ફિલ્માવવામાં આવ્યું છે એની પણ ડીટેઇલ્ડ વિગતો આપી શકે તો બેશક આ મોહબ્બતીને એવા મોહમ્મદી તરફ માન કેમ ન ઉપજે?- એટલે ચાર દિવસ પહેલા નક્કી કર્યું કે આ પોસ્ટ લખવાનું મોટિવેશન મેળવવા જ્યારે એમને પાછો મળું ત્યારે એમની સાથે સેલ્સમેની ફોટો પણ પાડી લઉં.

તો જાણે મારા દિલની વાત સમજી ગયા હોય એમ ચાચાએ બે દિવસ પહેલા સામેથી ડિમાંડ મૂકી કે “દોસ્ત, મને રફીસાહેબનું એક મોટું પોસ્ટર આપીશ, જેથી હું મારા રૂમમાં કાયમી લટકાવી શકું અને એમના દીદાર દરરોજ કરી શકું?.….” – હવે ફોટો જોયા પછી પૂરાવાની શી જરૂર?

હું માનું છું કે આ મુહંમદ સઈદચાચા જેવાં બીજાં ઘણાં મિસરી ચાહકો હશે જેઓ આપણા હિન્દુસ્તાની સંગીત પાછળ ડોલતા હશે. વાત માત્ર રફીસાહેબની જ નથી. બીજાં અનેકાનેક સંગીત રત્નો છે, જેઓના સુપર્બ-મધુર સૂરોએ બીજાં છેડા પર સૂરાવલીઓ છેડી છે.

આવા Fan કરતા પણ વધારે ‘AC’ જેવાં સાંગીતિક ચાહકો જોંઉ છું ત્યારે થાય છે, કે દિલથી કરેલા કોઈપણ કામનાં વેવ્ઝ ધીમધીમે આખા આલમમાં વગર વિઝાએ તેના ચાહક સુધી પહોંચી જ જાય છે.

(પોસ્ટર આપી નીકળતી વખતે મસ્તી સૂઝી: “ ચાચા, ફિલ્મ સંગમનું રાજ કપૂર પર ફિલ્માયેલું ‘બહારોં ફૂલ બરસાઓ મેરા મહેબૂબ આયા હૈ… સાંભળ્યું જ હશે ને?- તો ચાચુ બોલી ઉઠ્યા ‘હે ભાઈ ! એ તો રાજેન્દ્રકુમારે સૂરજમાં ગયું છે.)

સાચો ‘રફી’ હોય કે ‘સઈદ’ એ તો સદાય ‘આસપાસ’ જ રહેવાનો.

આજની આ મુહંમદ રફી-જુલાઈ, ‘સઈદ’ને અર્પણ….

મિસરીમુગન્ની મોરલો:

“ટંગસ્ટનનાં કે ગ્રાફેનનાં તાર કરતા પણ અનેકગણા મજબૂત સૂરીલાં તારો દિલમાંથી નીકળી ‘ટંગ’ દ્વારા પ્રસરેલાં હોય છે. અને એવાં જ સૂર વ્યક્તિને ‘તારો’ (સ્ટાર) બનાવે છે.”

તોરશી: એક તમતમતું મસાલેદાર અરેબિયન અથાણું

Torshi- An Arabic Vegiterian Salad

Torshi- An Arabic Vegetarian Salad

રસદાર લીંબુ, ગાજર-કાકડી-સલગમના ઉભા કાપેલાં ટુકડાં, આખેઆખા ઓલિવ (જેતુન) , બહુ તીખા ન હોય એવા મરચાં અને અરેબીક મોટી કોથમીરનાં બારીક ટુકડાં તેમજ લાલ મરચાંની અધ-કચરી ભૂકીનાં મસાલેદાર કોમ્બિનેશનને……

…..નમક અને થોડા સરકા (વિનેગર)વાળા પાણીમાં મિનીમમ ૨૪-૪૮ કલાક સુધી પચાવી રાખી જે રેસિપી તૈય્યાર થાય તેને આપડી દેસી ભાસામોં લીલું અથાણું કહી શકાય. પણ અહીં અરેબિક જમાત તેને ‘તોરશી’ કહે છે.

આમ તો અસલમાં ‘તોરશી’ એટલે પેલું સફેદ અને ખાટું સલગમ છે. પણ વધુ ભાગે લોકો તમતમતા આ મિશ્રણને જ તોરશીથી ઓળખી અરેબિયન્સ લગભગ દરરોજ ટેસડા લઇ ખાય છે.

જેઓ અથાણાં-સલાડના શોખીનો છે, તેઓ મારી જેમ શરૂઆતમાં ચાખે ત્યારે ‘ઓહ્ફ્ફ…નો ભાવે આ તો બાપલ્યા’ બોલી શકે. પણ જો એક વાર જીભે ચડી જાય પછી ‘ઓહ્ફ્ફ…આના વગર તો જમવાનું કેમ હાલે બાપા’ બોલાઈ ચ જાય.

ભલેને પછી દિવસો રમઝાનનાં હોય કે…….’તૈણ મહિના લાગી ગ્યા’વાળા હોય. 🙂

નવું જોર, જોશ, જોબ અને જલસાંવાળો દિવસ એટલે સમ્મુલ નસીમ…

Sammul Nasim

 

.“સમ્મુલ નસીમ ” – મિસર અને મિસરીઓનો સૌથી મોટો ખુશહાલી ભર્યો આજનો દિવસ. અરેબિકમાં સમ્મુલ એટલે બનવાની શરૂઆત અને નસીમ એટલે મીઠો પવન, વાયરો.

જેમ ભારતમાં વસંતનો વાયરો ફૂંકાય અને વસંત પંચમીનો રોમાન્સ શરુ થાય એમ અહીં અરેબિક વસંતપંચમી ‘સમ્મુલ નસીમ’ને આજના દિવસે આખું ઈજીપ્ત સર આંખોથી લઇ દિલ-દિમાગના-ડીલના દરેક ભાગેથી ઉજવે છે.

એક અજીબ એહસાસ છે, લીલા છે…આજના દિવસમાં!!!

પાછલાં બે-ત્રણ મહિનાથી ઠુંઠા પડી ગયેલાં વૃક્ષોમાં રિફ્રેશિંગ હરિયાળી આવી ચુકી છે. (આ ફોટોમાં દેખાતી મારા ઘરની ગેલેરી પાસેનું ગુલમહોરી ઝાડ એ ઘટ્ટ લીલીછમ સાબિતી)

લગભગ બધી જ મિસરી સ્ત્રીઓ વહેલી સવારે ઉઠી પહેલા ટ્રેડીશનલી લીલું પ્યાજ સૂંઘે છે, ને મિસરી પુરુષ ઘરની બહાર નીકળી બે હાથે અંગડાઈ લઇ ‘નસીમ’ને બાંહોમાં ભરી લે છે…ને પછી અડધો કલાક સ્પેશિયલ મોર્નિંગ વોક કરી એ તાજો બને છે.

દિવસ દરમિયાન પરિવારોનાં ટોળા બાળકોને કાં તો બોટિંગ માટે નાઈલમાં લઇ જાય છે…કે સીધાં છબછબિયાં કરાવે છે. ને કોઈ એક ટાણું (કાં બપોરે અથવા રાતે) સૌ ભેગાં મળી માછલી, મીઠાઈ અને ફ્રુટ્સની જયાફત ઉડાવે છે.

બીજી તરફ આરબી (ગામડિયા) લોકો નવો હળવો ગલબૈય્યા (લાંબી બાંયનો પહોળો જાડો ઝબ્બો) બદલે છે અને ત્રીજી તરફ પોલિસ તેનો યુનિફોર્મ કાળામાંથી સફેદ ધારણ કરે છે.

બસ…નવું જોર, જોશ, જોબ અને જલસાંવાળો દિવસ અહીં ગમ અને ગીની ભુલાવીને સૌને એક બનાવે છે.

” આવો તહેવાર વારંવાર મનાવાય તો કેવું ‘નસીમ’ !!!
મારું-તારું ને બદલે, એકમેકમાં સમાય એ જ ખરું નસીબ.” –

– મુર્તઝાચાર્ય- ઈ.પૂ.૨૦૧૫, નાઈલને કિનારેથી…

શું તમને એવા કાંકરા લેવા ગમશે?

Small_Stones_Diamonds

આરબી સંત ઝૂલકરનૈન તેમના શાગિર્દો (શિષ્યો) સાથે એક વાર સફર પર નીકળ્યા. મજલ લાંબી હતી એટલે તે સૌ સમયાંતરે કોઈક મુકામ પર આરામ કરી આગળ વધતા.

રાત શરુ થઇ. ચાલતાં-ચાલતાં અચાનક એક જગ્યાએ જમીન પર સૌને પગમાં નાનકડાં કાંકરાઓ ભોંકાવા લાગ્યા. અંધકાર એટલો ઘોર હતો કે આગળ ચાલવાની સાથે સાથે એક-બીજાંના ચહેરાઓ પણ જોવું મુશ્કેલ બન્યું.

ત્યારે જનાબ ઝૂલકરનૈને સૌને થોડાં સમય પૂરતું રોકાઈ જવાનું તો કહ્યું પણ સાથે સૂરજ ઉગે એ પહેલા જ આ જગ્યા છોડી દેવાની ઈચ્છા દર્શાવી.

શાગિર્દો તો થયા પરેશાન. તેઓને આવા નોકીલા કાંકરાવાળી જમીન પર શાં માટે રોકાઈ જવાનું કહ્યું હશે એ જાણવા તેમણે ઝૂલકરનૈનને પ્રશ્ન કર્યો. “જનાબ ! આવા કાંકરા-પથ્થર અમે અમારી ઝિંદગીમાં ક્યારેય અનુભવ્યા નથી. આ જગ્યાનો રાઝ શું છે?”

દોસ્તો, આ કાંકરાઓ જે લેશે એ સૌ પસ્તાશે. અને જે નહિ લે એ પણ પસ્તાશે.” – સંતનો જવાબ સાંભળી સૌ લોકોમાં એક રહસ્યનું મોજું ફરી વળ્યું.

કેટલાંક શાગિર્દોએ કુતૂહલવશ થઇ સંતની વાત માની કાંકરાઓને હાથમાં લઇ પછી રૂમાલમાં ભરી લીધા. એમ માનીને કે કાંઈક ન લેવા કરતા લઈને પસ્તાવું સારું.’

જ્યારે બાકીના શાગિર્દો… જેઓને આવી બાબત કાંકરીચાળા જેવી લાગી. તે સૌએ એમ માન્યુ કે…‘હાથમાં ખોટો વજન લઈને પસ્તાવુ એ કરતા ન જ લેવામાં શાણપણ છે.’ – આરામ ફરમાવી કાફલો પ્હો ફાટે એ પહેલા જ મંઝિલ તરફ આગળ ચાલ્યો.

સવારના પ્રથમ કિરણ સાથે ફરીવાર જનાબ ઝૂલકરનૈને સૌને થોડી વાર માટે રોકાઈ જવાનું કહ્યું. પછી ફરમાવ્યું: “જે લોકોએ રાતવાસો દરમિયાન કાંકરાઓ ભેગા કર્યા છે, તે સૌ હવે પોતાની પોટલી ખોલી જોઈ શકે છે.”

ઓહ ! પણ આ શું!!!!! કાંકરા લાગેલા એ પથ્થરો તો હિરા હતાં.

જે લોકોએ ગમ્મત ખાતર થોડાંક લીધાં હતાં તે સૌને વસવસો થયો કે…અમે આટલા ઓછાં જ કેમ લીધાં?!?!? જો હજુ વધારે લીધાં હોત તો??!!?!!!….જ્યારે જેમણે કાંકરા સમજી ન લીધાં તે સૌ તો એવા પસ્તાયા કે…તેમની પાસે માત્ર આંસુ જ હતાં.

હિરા-માણેક મોરલો:

‘જ્ઞાનનું પણ એવું જ છે. લઈએ તો પણ પસ્તાવું પડે અને ન લઈએ તો…..આહ ! ઘણું જ…’

કહેવાય છે કે એ લોકો સુખી નથી…

થોડાં અરસા પહેલા એક મિસરી દોસ્તનો મેઈલ મળ્યો…

“કહેવાય છે કે..આરબ લોકો પોતાના જ મુસ્લિમ દેશોમાં સુખી હોવાનો ભાવ અનુભવતા નથી.  જેમ કે…

  • મોરોક્કોમાં રહેતાં મોરોક્કાની
  • અલ્જીરિયામાં રહેતાં અલ્જીરિયન્સ
  • લિબિયાના રહેતાં લિબિયન્સ
  • ઈજીપ્તના રહેતાં મિસરી
  • સીરિયામાં રહેતાં સિરીયન્સ
  • લેબેનોનમાં રહેતાં લેબેનીઝ
  • ગાઝા સ્ટ્રિપમાં રહેતાં ગાઝીઓ-ઇઝરાયેલીઓ
  • ઈરાનમાં રહેતાં ઈરાનીઓ
  • ઈરાકમાં રહેતાં ઈરાકીઓ
  • યમનમાં રહેતાં યમાનીઓ
  • અફઘાનિસ્તાનમાં રહેતાં અફઘાનીઓ..અને
  • પાકિસ્તાનમાં રહેતાં પાકિસ્તાનીઓ

સવાલ: તો પછી આ આરબ પતિઓ-પત્નિઓ સુખી ક્યાં છે?….

જવાબ: ઇંગ્લેન્ડમાં, ફ્રાંસમાં, જર્મનીમાં, ઈટાલીમાં, સ્વિડનમાં, સ્પેનમાં, અમેરિકામાં….ટૂંકમાં એવા દેશો જે નોન-મુસ્લિમ્સ ગણાય છે.

સવાલ: ત્યાં રહીને એ લોકો કોને બ્લેમ (દોષારોપણ, વખોડ) કરતા રહે છે?……ઇસ્લામને? ….તેમના દેશના નેતાઓને…યા પછી ત્યાંના નાગરિકોને?

જવાબ: એ લોકો એ દરેક દેશને વખોડે છે….જ્યાં જ્યાં એ સુખી છે.

‘નીલ’આચમન

 “ખાવાની હાલની પરિસ્થિતિમાં એક પાઉન્ડના ૨૫ પિઆસ્ટર (મિસરી પૈસો)માંથી તમે જીવો છો અને બાકીના ૭૫થી તમે તમારા ડોક્ટરને જીવતા રાખો છો.”Forks Over Knivesની ડોક્યુમેન્ટ્રીમાં એક ઈજિપ્શિયન દ્વારા કહેવાયેલી વાત.