નાઇલને કિનારેથી….

સમૃદ્ધિ…..વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

Tag Archives: નાઇલ

ગળાને મળતો નાનકડો ગળ્યો એવોર્ડ એટલે…કાક !

kahk-An Egyptian Sweet

સૌથી પહેલા તો અહીં જે ફોટોગ્રાફ મુક્યો છે એને બરોબર જોઈ લો અને પછી આગળ વાંચો કે વસ્તુ શું છે?

હમ્મ્મ ! તો હવે જાણો કે…પ્રસ્તુત દેખાતી વસ્તુ માટે ‘ઘણાં થોરાંમાં ઘન્નું’ કહી દઉં…..

” મેંદો, બેકિંગ પાવડરના મિક્ષ્ચરને અસલી ઘી + અસલી બટરમાં લોટ બાંધી તેને તેની વચમાં કાજુ+બદામના પાવડર+અસલ મધમાં મેળવેલું અરેબિક ખજૂરનું પેસ્ટ બનાવી તેને ગોળો આકાર આપી ઓવનમાં બ્રાઉન બેકિંગ કરી, ઠંડા પાડી તેની પર પાકી સાકરનો લિસ્સો પાવડર ભભરાવી ખુદને પહેલા અને પછી આખી ફેમિલીને ખવડાવવા આવતી આ કુકીઝ (દેશી બિસ્કીટ)ને ‘કાહ્ક (ચાલો, પેલી મંજરી વગરનો) ‘કાક’ પણ બોલશો તો ચાલશે.

અહીં ઈજીપ્તમાં ફાતેમીદ સમયથી વર્ષો વર્ષોથી ખાસ રમઝાન મહિનાના છેલ્લાં દિવસોમાં ટ્રેડિશ્ન્લી કાક બનાવવાનો અને ખાવાનો બહુ મોટો મહિમા છે.

ઈદના મૌકા પર અહીં મિસરીઓ એકબીજાંને આવી મિસરી-યુક્ત કાહ્ક ખવડાવવામાં, ગિફ્ટ આપવામાં મોટા એવોર્ડ જેવું સન્માન ગણે છે.

જો કે અહીંના ઘી-મધ-ખજૂરનું જોર એવું છે કે મારા જેવો અમદાવાદી તો માંડ બે કાકમાં જ ‘બેક’ થઇ જાય છે. એટલે જ સાહેબ ! લખવાની બાબતમાં પણ મેં આજે થોડું મોણ ઓછું જ રાખ્યું છે. આફ્ટરઓલ રોઝા અભી બાકી હૈ…ઈદ અભી આગે હૈ…મેરે દોસ્ત! “

(ફોટો-ક્રેડિટ: thesweetexplorer)

ચલો આજ હમ-દોનો થોડે ડોટ.કોમવાદી બનતે હૈ….

 

Unity-Integrity-In-India

ચલો આજ હમ-દોનો થોડે ડોટ.કોમવાદી બનતે હૈ….

મુહંમદકો તેરે ઘોડે પર સવાર લે,
મોહનકો મેરે રથ પર લે લેતા હું.

પંજતનકી શાન તું ભી દેખ લે,
ત્રિદેવકે દર્શન મૈ કર લેતા હું.

વુઝુકા પાની સરપે તું ફેર લે,
આચમનકો હોઠોપે મૈ રખ લેતા હું.

ખુદાકો સજદા તું ભી કર લે,
રામકો મત્થા મૈ ટેક લેતા હું.

તસ્બિહકે દાને દિલસે તું ફેર લે,
માલાકો મુંહસે મૈ જપ લેતા હું.

કુરઆનકી તિલાવત તું કર લે,
ગીતાકા પઠન મૈ કર લેતા હું.

મેરી નીલકો તેરી ગંગાસે મિલા લે,
ઈસે તું ચખ લે, ઉસે મૈ ચખ લેતા હું.

ચલ જાને દે યહ સબ અલગાવ…

મેરા-તેરા, તેરા-મેરા એક હી કર લે,
મુજે તું રખ લે, તુજે મૈ રખ લેતા હું.

-મુર્તઝાચાર્ય ‘અલ્ફ્ન’

તોરશી: એક તમતમતું મસાલેદાર અરેબિયન અથાણું

Torshi- An Arabic Vegiterian Salad

Torshi- An Arabic Vegetarian Salad

રસદાર લીંબુ, ગાજર-કાકડી-સલગમના ઉભા કાપેલાં ટુકડાં, આખેઆખા ઓલિવ (જેતુન) , બહુ તીખા ન હોય એવા મરચાં અને અરેબીક મોટી કોથમીરનાં બારીક ટુકડાં તેમજ લાલ મરચાંની અધ-કચરી ભૂકીનાં મસાલેદાર કોમ્બિનેશનને……

…..નમક અને થોડા સરકા (વિનેગર)વાળા પાણીમાં મિનીમમ ૨૪-૪૮ કલાક સુધી પચાવી રાખી જે રેસિપી તૈય્યાર થાય તેને આપડી દેસી ભાસામોં લીલું અથાણું કહી શકાય. પણ અહીં અરેબિક જમાત તેને ‘તોરશી’ કહે છે.

આમ તો અસલમાં ‘તોરશી’ એટલે પેલું સફેદ અને ખાટું સલગમ છે. પણ વધુ ભાગે લોકો તમતમતા આ મિશ્રણને જ તોરશીથી ઓળખી અરેબિયન્સ લગભગ દરરોજ ટેસડા લઇ ખાય છે.

જેઓ અથાણાં-સલાડના શોખીનો છે, તેઓ મારી જેમ શરૂઆતમાં ચાખે ત્યારે ‘ઓહ્ફ્ફ…નો ભાવે આ તો બાપલ્યા’ બોલી શકે. પણ જો એક વાર જીભે ચડી જાય પછી ‘ઓહ્ફ્ફ…આના વગર તો જમવાનું કેમ હાલે બાપા’ બોલાઈ ચ જાય.

ભલેને પછી દિવસો રમઝાનનાં હોય કે…….’તૈણ મહિના લાગી ગ્યા’વાળા હોય. 🙂

નવું જોર, જોશ, જોબ અને જલસાંવાળો દિવસ એટલે સમ્મુલ નસીમ…

Sammul Nasim

 

.“સમ્મુલ નસીમ ” – મિસર અને મિસરીઓનો સૌથી મોટો ખુશહાલી ભર્યો આજનો દિવસ. અરેબિકમાં સમ્મુલ એટલે બનવાની શરૂઆત અને નસીમ એટલે મીઠો પવન, વાયરો.

જેમ ભારતમાં વસંતનો વાયરો ફૂંકાય અને વસંત પંચમીનો રોમાન્સ શરુ થાય એમ અહીં અરેબિક વસંતપંચમી ‘સમ્મુલ નસીમ’ને આજના દિવસે આખું ઈજીપ્ત સર આંખોથી લઇ દિલ-દિમાગના-ડીલના દરેક ભાગેથી ઉજવે છે.

એક અજીબ એહસાસ છે, લીલા છે…આજના દિવસમાં!!!

પાછલાં બે-ત્રણ મહિનાથી ઠુંઠા પડી ગયેલાં વૃક્ષોમાં રિફ્રેશિંગ હરિયાળી આવી ચુકી છે. (આ ફોટોમાં દેખાતી મારા ઘરની ગેલેરી પાસેનું ગુલમહોરી ઝાડ એ ઘટ્ટ લીલીછમ સાબિતી)

લગભગ બધી જ મિસરી સ્ત્રીઓ વહેલી સવારે ઉઠી પહેલા ટ્રેડીશનલી લીલું પ્યાજ સૂંઘે છે, ને મિસરી પુરુષ ઘરની બહાર નીકળી બે હાથે અંગડાઈ લઇ ‘નસીમ’ને બાંહોમાં ભરી લે છે…ને પછી અડધો કલાક સ્પેશિયલ મોર્નિંગ વોક કરી એ તાજો બને છે.

દિવસ દરમિયાન પરિવારોનાં ટોળા બાળકોને કાં તો બોટિંગ માટે નાઈલમાં લઇ જાય છે…કે સીધાં છબછબિયાં કરાવે છે. ને કોઈ એક ટાણું (કાં બપોરે અથવા રાતે) સૌ ભેગાં મળી માછલી, મીઠાઈ અને ફ્રુટ્સની જયાફત ઉડાવે છે.

બીજી તરફ આરબી (ગામડિયા) લોકો નવો હળવો ગલબૈય્યા (લાંબી બાંયનો પહોળો જાડો ઝબ્બો) બદલે છે અને ત્રીજી તરફ પોલિસ તેનો યુનિફોર્મ કાળામાંથી સફેદ ધારણ કરે છે.

બસ…નવું જોર, જોશ, જોબ અને જલસાંવાળો દિવસ અહીં ગમ અને ગીની ભુલાવીને સૌને એક બનાવે છે.

” આવો તહેવાર વારંવાર મનાવાય તો કેવું ‘નસીમ’ !!!
મારું-તારું ને બદલે, એકમેકમાં સમાય એ જ ખરું નસીબ.” –

– મુર્તઝાચાર્ય- ઈ.પૂ.૨૦૧૫, નાઈલને કિનારેથી…

આવું દેખાય ત્યારે ‘પાણી પાણી’ થવાય જ ને!

Bank_of_Nile_River

શર્ટનાં બટન બાંધતા બાંધતા જ (પેન્ટ પહેરી લીધા પછી હોં) મારા ઘરેથી પાંચ મિનીટની અંદર આ દ્રશ્ય દેખાય તો સમજી લેવાનું કે બ્લ્યુ નાઇલનાં ઓવારે પહોંચી ગયા.

મોર્નિંગ બ્રિઝ આપતો આ સીન હું બ્રિજ પરથી દરરોજ જોઉં છું. અને એટલે જ તો ‘નાઇલને કિનારેથી’ કશુંક લખવાની ચળ ઉપડી આવે છે. (હવે અહીં ‘આવી ગયા’ હોઈએ અને નાહી નાખવાનું મન થઇ જ જાય તો હમજી લેવાનું કે ઘરેથી પેન્ટ પહેરવાનું ભૂલી ગયા છીએ.)

મોબાઈલથી કેટલી સરળ સુવિધા બની છે કે પળવારમાં આપણે આંખોથી સમાવાયેલું દ્રશ્ય સીધુ દિલમાં સેવ કરી શકીએ છીએ. ટોટલ અસલી સિમ્પલ ક્લિક…નો ફોટોશોપ !

મોર્નિંગ મોરલો:

(ફોટોમાં પેલી દેખાતી જસ્ટ પસાર થયેલી નાનકડી નાવમાં મા હલેસાં મારી રહી છે અને દિકરો માછલાં પકડી રહ્યો છે. બસ કલાપી, રમેશ પારેખ કે સુરેશ દલાલની ખોટ વર્તાય છે.)

આ મમી…મને કાયમ બોલાવે!

Murtaza_at_Pyramids

વર્ષો અગાઉ જ્યારે પહેલીવાર કેરો આવ્યો ત્યારે એક એક દોસ્તે પૂછ્યું કે “વ્હાય ડીડ યુ કમ ટુ કેરો?”- ત્યારે સિમ્પલી જવાબ આપ્યો: “બિકોઝ માય ‘મમી’ વોઝ કોલિંગ.”

હજારો વર્ષોવાળા ઈજીપ્તના પિરામીડઝ માટે લાખો લોકોએ કરોડો પાનાં ભરી લખ્યું છે ,ને લખી રહ્યાં છે. જ્યારે જ્યારે મને અહીં કાંઈક ખોવાયેલી ફીલિંગ્સ આવે છે, ત્યારે પિરામીડઝની પાસે પહોંચીને એની ભવ્યતા જોઈ લઉં છું, તેની દિવાલને ચૂમી લઉં છું, તેના મસમોટા પથ્થર પર જઈ બેસી જાઉં છું. 

એક અજીબ એહસાસ છે આ જગ્યાએ. આપણે માણસો ઘણી અજાયબ વસ્તુઓ બનતી જોતા આવ્યા છે, ને જોતા રહીશું, પણ એ જ બે પગવાળાં માનવો એ જ આ સુપર-હાઈપર પિરામીડઝ બનાવ્યાં છે!?!?! એ હજુયે માની શકાતું નથી.

હાળું ‘ઈમ્પોસિબલ’ શબ્દ અહીં કેમ સાચો પડી જતો લાગે છે?!?!? 

“તુજે મૈ વિદા કરતા હું.. અલવિદા નહિ…”

Taher-Maimoona

“વાહ, આજે પણ એક એવા શ્રવણને જોઈ રહ્યો છું જે હજુયે તેના મા-બાપને બંને હાથોથી ઊંચકીને જાત્રા કરાવે છે.”

લગભગ ૯ વર્ષ અગાઉ મેં જ્યારે મારા એક પરિચિત ભાઈને તેના વૃદ્ધ માતા-પિતા સાથે અહીંની એક મસ્જીદની અંદર જતી વખતે આ ‘દેશી કટ’ મારી ત્યારે એ ખબર ન પડી કે દિકરા પર તેની શું અસર થઇ હશે.

પણ વ્હિલચેર પર બેસેલા ૮૪ વર્ષિય શાંત લાગતા ડોસા-પિતાએ ધીમેથી મોં ઊંચું કરી મારી સામે સ્માઈલ આપી ફકત એટલું કહ્યું: “ઓહ ! તો તમે પણ શ્રવણ વિશે જાણો છો, એમ?!?!?”

બસ એ હતી મારા સૌથી નવયુવાન વૃદ્ધ તાહેરદાદા સાથેની મારી પહેલી મુલાકાત.

ત્યારે તો એમની ‘કબ્રમેં પાંવ લટકાયે બૈઠે હુવે હૈ હમ’ જેવી સ્થિતિ જોઈ વસવસો કરવાના બહુ લાગણીવેડાથી દૂર રહ્યો. એટલા માટે કે તેમના દિકરા સાથે જ થોડી પરિચિતતા હોય તો આ બચારા ડોસાની ઓળખાણ પણ કેટલી?~?~?~

પણ..પણ..પણ…દોસ્તો, માનવ સંબંધોની રહસ્યતા એવી હોય છે કે..ક્યારેય કોઈનો ચહેરો પણ ન જોયો હોય અને એમના કૂલા સાફ કરવા પડે છે…

તાહેરદાદાની સાથે પણ કોઈક અજાણ્યો એવો રિશ્તો કે સિરસ્તો જોડાયેલો હશે. પછી તો અમારી દોસ્તીનો દૌર એવો જામ્યો…એવો જામ્યો કે…તેમને એમના મોટા બાળકો કરતા પણ સૌથી વધારે લાગણીઓ શેર કરવાનો મોકો એમને મારી સાથે પાછલાં ૯ વર્ષમાં મળ્યો છે.

એક જમાનામાં શરૂઆતમાં મુંબઈના ભાંગવાડી સિનેમામાં કેમેરા ઓપરેટર તરીકે અને પછી પ્રોફેશનલ કોર્પોરેટ ફોટોગ્રાફર તરીકેની કેરિયર જમાવી ચુકેલો આ તાહેર જાવી નામનો ‘બુઢ્ઢો’ તેની લાઈફની અનેકાનેક બ્લેક-એન્ડ વ્હાઈટ-રંગીન યાદો, વળાંકો, ઘટનાઓ, સંબંધો. સફરો, ‘સફરિંગ’ની લાગણીઓનો ધોધ એમણે મારા પાડોશી બની વહેવડાવ્યો છે.

મજાની વાત એ બની કે…એમની યુવાનીમાં તેમની સાથે જોડાયેલાં કેટલાંય એવા રિશ્તે-નાતેના નેટવર્ક્સ મારી સાથે પણ સચોટ રીતે સંકળાયેલાં મળી આવ્યા ત્યારે આ રંગીલા દાદુને થઇ આવ્યું કે હું તેમનું ખોવાયેલું બાળપણ બની પાછો આવ્યો છું. સમજો કે તેમણે જોયેલી અદ્દલ ઘટનાઓ અને મારી વર્ણવાયેલી મુદ્દલ યાદોનું બેશુમાર બ્રિજીંગ!

ભૂતકાળી ચિત્કારો, વર્તમાનકાળી ચર્ચાઓ અને ભવિષ્યકાળી ચિંતાઓ સાથે આ ૯ વર્ષોમાં અમે બેઉ દોસ્તોએ એક-મેકના ફેમીલી મેમ્બર્સ સાથે નાનકડું ગ્રુપ બનાવ્યું. જેમાં નાખવામાં આવ્યુ એમના જમાનાની પુરાણી કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને કલાસિક સોંગ્સનું મોંણ….જે આજે અમને ચાહે એવી ગરમાગરમ ખુશીઓની રોટલી ઉતરાવી આપે છે…

પણ..પણ..પણ..ડઝનેક શહેરોમાં વર્ષો જીવી ચુકેલો મારો પ્યારો આ તાહેર દોસ્ત મારી પાસેથી (કમબખ્ત એ પણ વેલેન્ટાઈન ડે પહેલા જ) વિદાય થઇ કમ્પાલા (યુગાંડા)માં એમના નાના દિકરા સાથે સ્થાઈ થઇ રહ્યો છે. મારી ‘ના’ આગળ તેઓ હાર્યા નથી. પણ એમની વ્હાલી લાઈફ-ટાઈમ ગર્લ-ફ્રેન્ડ એવી પત્ની મૈમુ‘ના’ની તબિયતને કારણે શરણું સ્વીકારી લીધું છે.

મહિનાઓ અગાઉ બંધ કરેલી એમની બ્લડ-પ્રેશરની ગોળીઓનું પેકેટ ગઈકાલે એમની બેગમાં મજબૂરીથી મુક્યું ત્યારે મારાથી ખુલ્લી ધમકી અપાઈ ગઈ છે.

તાહેર દદ્દુ, તુજે મૈ વિદા કરતા હું.. અલવિદા નહિ. તુજે જલ્દી વાપસ આના હોગા વરના…!” જોઉં છું હવે આ દોસ્ત મને ક્યારે પાછો મળે છે.

ટ્રાન્સફોર્મેશનની એ ૩૦૦ સેકન્ડ્સ…

Transformation

…..એટલા જ માટે હું એ ૩૦૦ સેકન્ડ્સ માણવા ક્યારેક આખી રાત જાગતો રહું છું.

જે લોકો પ્લેનની લાંબી મુસાફરી કરે છે, તેમને ઘણીવાર સવારથી રાત કે રાતથી સવારમાં પસાર થવું પડતું હશે. કેરોથી મુંબઈની રાતની સાડા પાંચ કલાકની મુસાફરી પણ એવી જ કાંઈ હોય છે.

ચાર કલાક અરબસ્તાનના અફાટ રણ પરથી પસાર થઇ ગયા પછી અરબી સમુદ્ર શરુ થાય છે અને આસમાનમાં (ક્ષિતીજ પર) દૂઉઉઉઉઉઉઉઉઉઉઉઉરથી આછા લાલ-પીળા રંગની ઝાંય ધીમે ધીમે શરુ થાય છે. ત્યારે સવારની સવારી તૈયાર થતી હોય છે.

દર વખતની જેમ આ વખતે પણ નક્કી કરી જ રાખ્યું હતું કે પ્લેનના એ ઉડ્ડયન દરમિયાન રાતથી સવાર પડવાની તે ઘટના માણવી અને કેમેરે કંડારવી જ.

આ ક્ષણો એવી હોય છે કે એક તરફ ગાઢ અંધારું અને બીજી તરફ ઘટ્ટ અજવાળું દેખાય છે. બેની વચ્ચેનો અદભૂત સમન્વય બસ….આઆઆહ!… ત્યારે બધું જ બાજુ પર મૂકી ‘તમસોમાં જ્યોતિર્ગમય’ના ટ્રાન્સફોર્મેશનમાં સમાઈ જવાનું હોય છે.

આ ક્ષણોને પણ હું બંદગી (પ્રાર્થના) જ ગણું છું. લગભગ ૩૦૦ સેકન્ડ્સની….આંખોથી દિલમાં ઉતરતી એવી.

ને થોડી મિનીટ્સ પછી તો…દૂરથી પ્યારું ભારત અને ગુજરાત દેખાવું શરુ થાય છે. અને

…એટલા જ માટે હું એ ૩૦૦ સેકન્ડ્સ માણવા ક્યારેક આખી રાત જાગતો રહું છું.

પરવા છોડો…ઔર અપની ધૂન જમાઓ…

Bahi_Saeed_with_O'dd

અરેબિકમાં દરવાનને ‘બવ્વાબ’ કહેવાય છે. એટલે કે ‘દરવાજાનો રખેવાળ’. અહીં કેરોમાં લગભગ દરેક મોટી બિલ્ડીંગમાં એક બવ્વાબ તો જરૂર હોય છે.

જેમ આપણે ત્યાં ગુરખાઓ સિક્યોરીટીમાં તેમની વફાદારી અને બહાદુરી માટે જાણીતા હોય છે. એમ જ અહીં ‘સઈદી લોકો (સીદી નહિ) તેમની મજબૂત ફીદાગીરી માટે જાણીતા છે.

બિલ્ડીંગનું રક્ષણ કરવાથી લઇ….ગાડીઓ સાફ કરવાનું, ત્યાંના રહીશોનો માલ-સામાન ઊંચકી લાવી આપવાનું તેમજ આવતા-જતા લોકો પર સ્પાય કરવાનું કામ પણ તેઓ કરતા રહે છે.

આવા જ એક બવ્વાબ ‘બ્હાહી સઇદી’ છે. મારી બિલ્ડીંગની નજીક આવેલા તેના જેવા બીજા ઘણાં એવા લોકોથી હટકે છે. રંગીન મિજાજ, હસમુખો સ્વભાવ અને તરન્નુંમી શોખ રાખતો આ બ્હાહીને સાંજ પડે ત્યારે તેની બિલ્ડીંગ પાસેથી પસાર થતા જોઉં છું ત્યારે એક ‘સુખી કુટુંબ’ની વ્યાખ્યા બતાવતો તેની પત્ની અને નાના બાળક સાથે રમતો દેખાય છે.

અહીં ફોટોમાં….બ્હાહીભાઈ રાતનો કરફ્યુ શરુ થાય એટલે પોલીસની પેટ્રોલિંગ-મોટર્સ કે બીજાં અન્ય વિહિકલ્સની ટેન્શન-દોડાદોડ વચ્ચે પણ લગભગ અડધો-પોણો કલાક તેનું વાજિંત્ર: હુ’દ’ (આપણે ત્યાં દિલરૂબા)થી ખુલ્લા દિલે અરેબિક લોકગીત વગાડી નિજાનંદમાં મશગૂલ દેખાય છે. સમજોને કે…સુખની ડેફિનેશનનો ચિતાર…હાઈ-ડેફીનેશન ચિત્રમાં જોવા મળે છે.

મેં તેને માત્ર એટલું કહ્યું કે “ભાઈ, તું જે વગાડે છે તેમાંથી નીકળતા સૂરો મને ઘણાં મીઠ્ઠા લાગે છે.” તો એ મને હસમૂખે કહે છે… “તમને શીખવું છે?”

હવે બોલો- મારા શબ્દસૂર સાથે…તેની ખુશીના સૂરોની શું સરખામણી કરું?

મુગન્ની મોરલો:

” જો સિક્સટીને જ ‘સીટી’ નહિ વગાડી હોય તો…સિક્સટી એ પહોંચતા સુધી ….સીટી નહિ વગાડવાનો વસવસો કાયમી રહેશે.’ પરવા છોડો…ઔર અપની ધૂન જમાઓ! “

લેમન બજારે ઓલિવની તેજ-તર્રારી

Saqu-El-Lamoon-Olive-lemon-market

અહીં વિન્ટેજ કેરોમાં એક વિસ્તાર છે: સુક-અલ-લમૂન. (મુખ્ય લીંબુ બજાર-માર્કેટ)

આખા વર્ષ દરમિયાન વહેલી સવારમાં જો ત્યાંથી પસાર થાવ ત્યારે હજારો ટનના લીલા-પીળા ટનાટન લીંબુઓ ખડકાય છે. અને ચંદ કલાકોમાં આખા શહેર અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં ડીસ્ટ્રીબ્યુટ થઇ જાય છે.

પણ અત્યારે પિંક ક્લ્યામેટ છે. ઠંડી શરુ થવાની અને ગરમીને વિદાય આપવાની સિઝન. એવા વાતાવરણમાં જ્યારે લીંબુ સાથે શાક-ફળના કોમ્બોનો રાજા એવા ઝૈતુન (ઓલીવ) નું રિઝન ભળે તો ફિર ક્યા કહેના!

લીલા-ઘટ્ટજાંબલી-કાળા રંગના, સ્વાદે થોડાં આમળા જેવા આ ઓલીવ અહીંના લાખો લોકોનું પ્રિય છે. કેટલીયે બીમારીઓનો ઘરબેઠા ઈલાજ કરવા હાથવગું લાગતા આ ઓલીવ મોમાં પાણી અને બોડીમાં તર્રારી લાવે છે. અત્યારે સીઝનેબલ ભાવમાં માત્ર ૨ પાઉન્ડ (૧૮ રૂપિયે) કિલો છે.

જેમ આપણે લાડવે કે ખીચડીમાં ઘી પીરસાય એમ અહીની તરકારી-શાકમાં ઓલીવ ઓઈલ વેરતા જોવું છું ત્યારે બાળપણમાં ઘણીવાર ઝૈતુનના તેલથી બોડી પર મસાજ કરી આપતી મારી મા યાદ આવી જાય છે. એટલે આંખો બંધ કરી ૮-૧૦ ‘તૈલી ઓલીવ’ મોંમાં ઉતારી લઉં છું. (આંસુ ઓ જોવા કોને ગમે?)

એમના દ્વારા એવું કહેવાય છે કે…

.

•~> ગોકળગાય ત્રણ વર્ષ સુધી સતત ઉંઘ ખેંચી શકે છે. (આપણે ત્યાં કોલેજના પણ ‘તૈણ’ વરસ જ હોય છે ને?)

•~> જાપાનમાં બનતા ૯૫% મોબાઈલ ફોન્સ ‘વોટરપ્રૂફ’ હોય છે. (આમેય જાપાનીઓ પણ ‘વોટરપ્રૂફ’ જીવન વધારે જીવે છે.)

•~> આ પૃથ્વી પર ઈ.સ.૧૮૦૦ની આસપાસ જન્મેલા (ઓફિસીયલી) માત્ર ૧૪ વ્યક્તિઓ જ હયાત છે. (એ જાણવું પડશે કે આ લોકો ‘જીવતા’ કઈ રીતે હશે?)

•~> ડિઝનીલેન્ડને માત્ર કલરફૂલ રાખવા તેના કારીગરો આખા વર્ષ દરમિયાન લગભગ ૨૦,૦૦૦ લીટર રંગ વાપરે છે. (રંગ છે ડિઝની..તને!)

•~> આ અમારા ગામમાં આવેલા પિરામીડ્સનો અસલ રંગ સુઘડ સફેદ હતો. (જુવો ખરી કે આ સમય પણ ભલભલાને ‘ખાકી’ કરી નાખે છે. ખૈર, ઈંટ ‘કેરો’ રંગ લાગ્યો લ્યા ઈજીપ્ત)

•~> વિશ્વયુદ્ધ-૨ દરમિયાન ચીનાઓ ધડાકેદાર કેમિકલ્સનો ઉપયોગ પાન-કેક અથવા તો મફીન્સમાં ખાવા માટે ભરી રાખતા અને જે વધે તેને ધડાકાઓ કરવામાં કરતા. (હ્મ્મ્મ્મ્મ્મ હવે સમજ પડી કે….ચીનાઓને ‘ચાઈનીઝ’ અને ભારતીયોને ભારત’વાસી’ કેમ બોલાય છે!!!!!)

•~> સવારે જાગીએ ત્યારે ઉઠવાની પાંચ મિનીટમાં જ ૫૦% સપનું ભૂલાઈ જાય છે. અને પછીની ૧૦ મિનીટ થોડી રાહ જોવામાં આવે તો એને યાદ કરવામાં ૯૦% સપનું ગાયબ જ થઇ જાય છે. (તો એનો અર્થ એમ જ થયો કે આપણું સપનું સાકાર કરવા વધુ ભાગે ‘ઊંઘતા રહેવું’?!?!?!?!)

ચાલો ભ’ઈ….કોણ કોણ ‘હવડે જાઈગું’ છે?

શું તમને એવા કાંકરા લેવા ગમશે?

Small_Stones_Diamonds

આરબી સંત ઝૂલકરનૈન તેમના શાગિર્દો (શિષ્યો) સાથે એક વાર સફર પર નીકળ્યા. મજલ લાંબી હતી એટલે તે સૌ સમયાંતરે કોઈક મુકામ પર આરામ કરી આગળ વધતા.

રાત શરુ થઇ. ચાલતાં-ચાલતાં અચાનક એક જગ્યાએ જમીન પર સૌને પગમાં નાનકડાં કાંકરાઓ ભોંકાવા લાગ્યા. અંધકાર એટલો ઘોર હતો કે આગળ ચાલવાની સાથે સાથે એક-બીજાંના ચહેરાઓ પણ જોવું મુશ્કેલ બન્યું.

ત્યારે જનાબ ઝૂલકરનૈને સૌને થોડાં સમય પૂરતું રોકાઈ જવાનું તો કહ્યું પણ સાથે સૂરજ ઉગે એ પહેલા જ આ જગ્યા છોડી દેવાની ઈચ્છા દર્શાવી.

શાગિર્દો તો થયા પરેશાન. તેઓને આવા નોકીલા કાંકરાવાળી જમીન પર શાં માટે રોકાઈ જવાનું કહ્યું હશે એ જાણવા તેમણે ઝૂલકરનૈનને પ્રશ્ન કર્યો. “જનાબ ! આવા કાંકરા-પથ્થર અમે અમારી ઝિંદગીમાં ક્યારેય અનુભવ્યા નથી. આ જગ્યાનો રાઝ શું છે?”

દોસ્તો, આ કાંકરાઓ જે લેશે એ સૌ પસ્તાશે. અને જે નહિ લે એ પણ પસ્તાશે.” – સંતનો જવાબ સાંભળી સૌ લોકોમાં એક રહસ્યનું મોજું ફરી વળ્યું.

કેટલાંક શાગિર્દોએ કુતૂહલવશ થઇ સંતની વાત માની કાંકરાઓને હાથમાં લઇ પછી રૂમાલમાં ભરી લીધા. એમ માનીને કે કાંઈક ન લેવા કરતા લઈને પસ્તાવું સારું.’

જ્યારે બાકીના શાગિર્દો… જેઓને આવી બાબત કાંકરીચાળા જેવી લાગી. તે સૌએ એમ માન્યુ કે…‘હાથમાં ખોટો વજન લઈને પસ્તાવુ એ કરતા ન જ લેવામાં શાણપણ છે.’ – આરામ ફરમાવી કાફલો પ્હો ફાટે એ પહેલા જ મંઝિલ તરફ આગળ ચાલ્યો.

સવારના પ્રથમ કિરણ સાથે ફરીવાર જનાબ ઝૂલકરનૈને સૌને થોડી વાર માટે રોકાઈ જવાનું કહ્યું. પછી ફરમાવ્યું: “જે લોકોએ રાતવાસો દરમિયાન કાંકરાઓ ભેગા કર્યા છે, તે સૌ હવે પોતાની પોટલી ખોલી જોઈ શકે છે.”

ઓહ ! પણ આ શું!!!!! કાંકરા લાગેલા એ પથ્થરો તો હિરા હતાં.

જે લોકોએ ગમ્મત ખાતર થોડાંક લીધાં હતાં તે સૌને વસવસો થયો કે…અમે આટલા ઓછાં જ કેમ લીધાં?!?!? જો હજુ વધારે લીધાં હોત તો??!!?!!!….જ્યારે જેમણે કાંકરા સમજી ન લીધાં તે સૌ તો એવા પસ્તાયા કે…તેમની પાસે માત્ર આંસુ જ હતાં.

હિરા-માણેક મોરલો:

‘જ્ઞાનનું પણ એવું જ છે. લઈએ તો પણ પસ્તાવું પડે અને ન લઈએ તો…..આહ ! ઘણું જ…’

‘મ’ ની માયાજાળ..મિસરમાં !

High-Way_Cairo

મમીથી શરુ કરી મહા-સંસ્કૃતિ, મુસલમાન, મુહંમદ હોસ્ની મુબારક, મહા-વિરોધ, મધ્યસ્થ ચૂંટણી, મુસ્લિમ-બ્રધરહૂડ, મુહંમદ મુરશી, મીડિયોકર મેનેજમેન્ટ, મગજમારી, માથાકૂટી, મતભેદ, મહા-ચળવળ, મીડિયા, મનોસ્થિતિની વચ્ચે આ તમારો મિત્ર ……મુર્તઝા મિસરમાં બેસીને શું લખે અને શું ન લખે?

‘નથી જાણ્યું અમારે પંથ શી મહા-આફત ખડી છે,
ખબર છે એટલી કે મીસરીઓની હાકલ પડી છે.’

– (મેઘાણી બાપુની માફી સાથે)

સ્ટ્રીટ, રોડ, ઘરો ખાલી કરી….ઘરથી થોડેક જ (દૂર કહું તો) આવેલા મહાચોક ‘તાહરીર સ્ક્વેર’ ખાતે અત્યારે લાખો લોકો તંબૂ તાણીયા રે લોલ!

ખૈર, થોડાં અરસા અગાઉ એક ટેક્સી-ડ્રાઈવર સાથે વાત કરી ત્યારે એણે અહીંના ગામઠી અરેબિક અંદાઝમાં એક વાત કરી…

“સાહેબ, અમારી પ્રજાને સખત ભુખ તો લાગી છે પણ શું ખાવું એ વિશે સૌ કોઈ અસમંજસમાં છે. એવું જ શાશનમાં થઇ રહ્યું છે. પહેલા એમણે મુબારકને ઉથલાવ્યા, પછી મોરસીને લાવ્યા. હવે એનાથીથી કંટાળી ફરી નવી જ ઉથલપાથલ કરી રહ્યા છે. જો આવું થયા કરશે ત્યારે અમારી રોજીનું શું?

ખૂબ દુઃખ સાથે કહું છું કે…પ્રજાને હાથમાં લઈને પકડી શકે એવો કોઈ લીડર અમને કેમ નથી મળતો?- કે પછી પ્રજાનો જ જુવાળ તેને આગળ લાવવા દેતો નથી? – ક્યાં ખોટ છે?- કેમ કોઈ સાચા દિલથી શું જોઈએ છે તે વિશે વાત કરતુ નથી?- આવું ક્યાં સુધી ચાલશે?- અમારું ભવિષ્ય શું?

(અને પછી એક સટ્ટાઆઆક્કક કરતો સવાલ તેણે મને પૂછ્યો): “ભાઈ, તમારા હિંદમાં આવું હોય?”

…અને મેં પણ ‘મૌન’થી જ જવાબ આપ્યો.

| સ્વ આનંદ પરમ્ સુખમ્ |

Paper_Bike_in_Cairo

તો આ છે…અમારા કેરોમાં વહેલી સવારે પેપર ડીલીવરી આપતી બાઈક-કાર.

મજાની વાત છે કે, અહીંનું મુખ્ય દૈનિક પેપર ‘અલ- હરમ’ તેમના પેપરમેન ને આવી ગાડીઓ માઈક્રો-લોન સ્વરૂપે આપે છે. 

આવી આરામદાયક બાઈક-કાર પર બેસીને તેનો સવાર…વ્હેલી સવારે ધાર્યા નિશાનથી ઉપરના માળાઓ પર પેપર ફેંકે છે ત્યારે થાય છે કે…અંદરના સમાચારો ‘માથે વાગે’ એ કરતા એમની તદબીરનું આ નિશાન તકદીર પણ બદલે તો કેવું સારું…!!!!

પણ જવાબ એમ છે કે…

પેપરની આવી વેચણી દ્વારા જ એમને ખુદના કામની મોહબ્બત વહેંચવી વધારે ગમે છે…

| સ્વ આનંદ પરમ્ સુખમ્ |

આખરી છાપું.

Hut-of-HappYness

રણની નજીક જ આવેલા એક રડ્યા-ખડ્યા નેસડામાં ઠંડીએ બધાંના ડીલને પણ જકડી લીધાં.

હમીદ…નેસનો સાવ ગરીબ ગણાતો મજૂર દરરોજ ની જેમ આજે પણ પોતાની એ નાનકડી ઘાસની ઝૂંપડીમાં હવે થોડો જરા ‘મોટા’ થયેલા ૪ વર્ષ દીકરા બશર સાથે રમતા રમતા સુવાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો. અને બીવી ઝાહીરા છતની ઉપરના ખુલ્લાં કાણા ગણવામાં મશગૂલ થઇ હતી.

ત્યારે…  

“સુનો!….હાજીચચા આજે કહેતા’તા કે ‘આ વર્ષે ઠંડી થોડી વધારે પડવાની છે. તારા શૌહરને સમજાવજે કે કમસેકમ છતની મરામત કરાવી લે. એનો નહિ પણ તો બશરનો તો ખ્યાલ કરે!’.  ઝાહીરાએ પોતાના ઘરની ઓરત (ઈજ્જત)ને ધીમેથી ખુલ્લી કરી.

ત્યારે…

“હ્મ્મ્મ્મ્મ્મ્મ્મ”- જોઈ લઈશું પછી.”- મુશ્કેલીની વાતને દૂર કરી હમીદે ફક્ત હકારો મુક્યો. અને હાથમાં આજે નેસની બહારથી થોડા નવા મળી આવેલા છાપાઓના પાનાં લઇને ચાર ટુકડાંઓ જોડી ચાદર બનાવી રહ્યો હતો.

ત્યારે…

“અબ્બાજાન! હું વિચારી રહ્યો છું કે ખુદાએ આપણને કેવી સરસ ચાદર મોકલી છે ! ને આ વખતનું ઘાસ પણ મજાનું મળ્યું છે. જેમની પાસે આવું ઘાસ અને આવી ચાદર નહિ હોય એ લોકો કઈ રીતે સુતા હશે?!?!?!?!!?!?!” – બશર એની માસૂમ બશીરત (આંતરિક સ્ફૂરણા)ની નજર બતાવી રહ્યો.

ત્યારે…

“મારી જાન! આ હવે આખરી ગુર્નાલ (છાપાનો અરેબિક શબ્દ) હશે…તારા આ બાબાજાન બહુ જલ્દી આનાથી એ બહેતર ઓઢવાનું લઇ આવશે.”

ત્યારે…

બીવી ઝાહિરાને છતના કેટલાંક કાણાં આપોઆપ પૂરાઈ ગયેલા દેખાયા.    

-‘નાઈલને કિનારેથી’..ની (અત્યાર સુધી) એક અ-પબ્લિશ વાર્તા