નાઇલને કિનારેથી….

સમૃદ્ધિ…..વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

Tag Archives: Gujarati language

‘ઠંડુ પાણી’ !

” આર યુ ઇન્ડિયન?”

“યસ !”

“હું પણ ઇંઢીયાનો ચ છું. બટ લાસ્ટ ૩૦ યર્સથી અમેંરીખામાં સેટલ્ડ છું.”

” ફાઈન. નાઇસ ટુ મીટ યુ.”

“ટો, હમનાની કરંટ પોલિટિકલ સિચુએશન પર તમારો શું ઓપિનિયન છે?”

“સર, મારો કે તમારો ઓપિનિયન શું દેશની પરિસ્થિતિ બદલી શકવાનો છે?, મોંઘવારી, ગરીબી દૂર કરી શકવાનો છે?, જાતિવાદ, પ્રાંતવાદ મિટાવી શકવાનો છે? અમારા જેવા બીજા ઇન્ડિયન્સને સિવિક સેન્સ શીખવી શકવાનો છે?, મીડિયાથી ફેલાઈ રહેલું ઝેર રોકી શકવાનો છે?,

“મે બી નોટ જલ્દી… ટાઈમ લાગશે.”

“તો પછી શાં માટે દિમાગની મેથી મારો છો સાહેબ? ચુપચાપ આ ઠંડુ પાણી પી લો. અને મને મારી પ્રિય બૂક વાંચવા દો તો સારું.”

– ને થોડી વારમાં એ પ્લેનમાં બંને દેશી-વિદેશી ભારતીયોએ ચર્ચા-ખર્ચા કર્યા વિના, દોસ્તી કે દુશ્મની કર્યા વિના એર હોસ્ટેસે આપેલું ‘ઠંડુ પાણી’ પી લીધું.

(મુર્તઝાચાર્યની ‘ઠોરામાં ઘન્નું’ ના કલેક્શનમાંથી)

Advertisements

I Love You ! : સુખ અને સ્વીકારની શોધ -A Book By કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય

i-love-you-kajal-oza-vaidya

લગ્‍ન વિશેના ખ્યાલો આપણા દેશમાં ખાસ્સા દૃઢ અને પરસ્પર વિરોધી માન્યતાઓ ધરાવતાં રહ્યાં છે. અંગ્રેજીમાં જેને પેરાડોક્સ (વિરોધાભાસ) કહીએ છીએ એવું સામાન્ય બુદ્ધિ કે સાદી સમજથી વિપરીત લાગે તેવું અથવા બે પરસ્પર વિરોધી બાબતોનું સમર્થન કરતી આ સંસ્થા છે. કેટલાક લોકો માને છે કે લગ્‍ન માણસને બાંધે છે અને બંધાયેલો સંબંધ ગંધાઈ પણ ઊઠે છે. લગ્‍ન સાથે માલિકીભાવ પ્રવેશે છે.
એક સમયે જે બે વ્યક્તિ એકબીજાંને ખૂબ ચાહતાં હતાં અને એકબીજાં વિના જીવી શકે એમ નહોતાં એ બે વ્યક્તિઓ લગ્‍ન પછી એકબીજાંની સાથે રહી શકે એમ પણ નથી હોતાં… નાની નાની વસ્તુઓમાં ઊભા થતા ઝઘડા, અપેક્ષાઓ, શંકાકુશંકા અને બીજી કેટલીયે સમસ્યાઓ લગ્‍નજીવનને તહસનહસ કરી નાંખે છે. સપ્તપદીના સાત મંત્રો જે એકબીજાંનો હાથ પકડીને બોલાયા હોય છે એમાંનું કશુંય માણસને યાદ રહેતું નથી.
એકબીજાં પરત્વે ઊભા થયેલાં – થતાં જતાં મનદુઃખ અને એની સાથે વધતું જતું અંતર લગ્‍નને એક પરાણે ઊંચકવો પડતો બોજ બનાવી બે વ્યક્તિઓની સાથે સાથે સમગ્ર કુટુંબ માટે ભયાનક પીડા ઊભી કરે છે. મિત્રો, સગાંવહાલાં કે બીજા હિતેચ્છુઓ સલાહ તો આપે છે, પણ એની પાછળ એમના પોતાના અનુભવો અને માન્યતાઓનો પડછાયો દેખાયા વિના રહેતો નથી. લગ્‍ન માત્ર દુઃખ, પીડા કે સમસ્યા છે એવું પણ નથી જ. લગ્‍ન સાથે જોડાયેલી અનેક કવિતાઓ કે લગ્‍ન શબ્દ સાથે ઊભી થતી રોમૅન્ટિક કલ્પનાઓ આજે પણ યુવાનોને આકર્ષે છે.
પ્રેમમાં પડેલી દરેક વ્યક્તિ લગ્‍નને જ જીવનનું અંતિમ ધ્યેય સમજે છે. પ્રેમમાં પડેલી દરેક વ્યક્તિ એમ માને છે કે રોમાન્સની અથવા પ્રેમની આ મનોદશા કાયમ રહેશે. અત્યારે જે દિવાનગી અથવા ઘેલછા છે એ જ હંમેશાં એમની વચ્ચે ધબકતી રહેશે. બીજા લોકોના અનેક લગ્‍નો જોયા પછી પણ પ્રેમમાં પડેલી બે વ્યક્તિઓ એમ જ વિચારે છે કે, ‘અમારાં લગ્‍ન બીજા કરતા જુદાં જ હશે!’ પરંતુ લગ્‍નના એક વર્ષથી શરૂ કરીને સાત વર્ષના ગાળા સુધીમાં લગભગ તમામ લગ્‍નો સામાન્ય લગ્‍નો જેવા જ થઈ જાય છે.
રોમાન્સની અને ‘આદર્શ લગ્‍ન’ની બધી જ કલ્પનાઓ, બધા જ વચનો અને પ્રતિજ્ઞાઓ ધીરે ધીરે ઓગળતી-પીગળતી દેખાય છે. એકબીજા પર આક્ષેપ કરવાની શરૂઆત થાય છે અને લગ્‍નજીવન ભાંગી પડવા માટે એકબીજાને જવાબદાર ઠેરવતા પતિ-પત્ની ધીમે ધીમે એકબીજાથી વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રવાસ કરવા લાગે છે.
જો સમાજે જ આ લગ્‍નની સંસ્થા ઊભી કરી હોય તો છેક પુરાણકાળથી શા માટે લગ્‍નને એક બંધન તરીકે જોવામાં આવે છે? જે લગ્‍નો આદર્શ લગ્‍ન ગણાયાં છે એવાં લગ્‍નોમાં પણ શા માટે સમસ્યા ઊભી થતી જ રહી છે? રામ-સીતાનાં લગ્‍ન જો આદર્શ ગણાતાં હોય તો રામ શા માટે સીતાની અગ્નિપરીક્ષા કરે છે? અને એમાં પણ નિર્દોષ પુરવાર થયેલી સીતાનો શા માટે ત્યાગ કરે છે?
વૃશાલીને પરણેલો કર્ણ શા માટે દ્રૌપદીને ઝંખે છે? ભાનુમતીનો પતિ દુર્યોધન શા માટે દ્રૌપદીના સ્વયંવરમાં જીતવાનો પ્રયાસ કરે છે? પતિનું છદ્મરૂપ લઈને પત્નીની સાથે ‘જારકર્મ’ કર્યાના દાખલા પુરાણોમાં ઓછા નથી. લગ્‍નેતર સંબંધ શા માટે આટલો આકર્ષક શબ્દ છે? સંબંધ વગરનું લગ્‍ન સમાજને સ્વીકાર્ય છે, પરંતુ લગ્‍ન વગરનો સંબંધ સમાજની સંસ્કૃતિના પાયા કેમ હચમચાવે છે? ડબલ્યુ જે. ટર્નરનું એક વાક્ય આપણને વિચલીત કરી મૂકે એવું છે, “મૅરેજ ઇઝ બટ રનિંગ હાઉસ શેરિંગ, ફૂડ ઍન્ડ કંપની વૉટ હેઝ ધીસ ટુ ડુ વીથ લવ ઓર ધ બૉડીઝ બ્યુટી?”
(લગ્‍ન એટલે શું? ઘર ચલાવવું, સાથે જમવું અને સાથે શ્વાસ લેતા રહેવું, પ્રેમ, રોમાન્સ કે શરીરના સૌંદર્ય જેવા અદ્‌ભુત આનંદ સાથે આવા સામાજિક લગ્‍નને શી લેવાદેવા હોઈ શકે?) જ્યારે બર્નાડ શૉએ કહ્યું છે કે, “મૅરેજ ઇઝ ઘાસ્ટલી પબ્લિક કન્ફેશન ઑફ સ્ટ્રિક્ટલી પર્સનલ ઇન્ટેનશન.” (અંગત ઇચ્છાઓ અને જરૂરિયાતો સંતોષવા માટેનું એક તદ્દન બેશરમ જાહેર એકરારનામું એટલે લગ્‍ન.) રજનીશ કહે છે કે, “માણસ બધું જ શીખી ગયો. ખાતા-પીતાં કે સમાજમાં જીવતા, બે પગે ચાલતા અને વિકાસની તમામ પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થઈ ગયો, પરંતુ આજ સુધી એ લગ્‍ન સંસ્થાને સ્વીકારી શક્યો નથી, કારણ કે એ સંસ્થા કોઈ રીતે કુદરતી કે માણસની પ્રકૃતિને અનુકૂળ નથી.”
જર્મન લેખક ફ્રાન્ઝ કાફ‌્કાએ લગ્‍ન વિરોધી ઘણાં વિધાનો કર્યાં છે. વારંવાર સગાઈ કરીને લગ્‍ન સમયે ગુમ થઈ જતા આ વિચારક અને લેખક લગ્‍નથી ડરતાં હતા. એમણે લખ્યું છે કે, ‘લગ્‍નનો વિચાર જ મને ડરાવે છે. પ્રેમમાં પડવું મને ગમે છે, પરંતુ એક જ સ્ત્રી સાથે આખી જિંદગી રહેવાનો વિચાર ભય પ્રેરે છે. મેં જોયું છે કે મોટાં ભાગનાં લગ્‍નો થોડોક જ સમય વીતતાં ડરામણાં બની જાય છે. હું મારા પ્રણયને બિહામણો બનાવવા માગતો નથી, પણ મારા જીવનની સ્ત્રીઓ આ વાત સમજી શકતી નથી… એમને માટે લગ્‍ન જ દરેક વાતનો ઉકેલ છે એવું હવે મને લાગવા માંડ્યું છે.’
મારિયા રિલ્કે, બર્નાર્ડ શૉ અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા લોકોએ પણ લગ્‍નસંસ્થામાં પોતાના અવિશ્વાસની વાત ખૂબ દૃઢતાથી કહી છે. બર્ટ્રાન્ડ રસેલે ડોરા બ્લેક સાથે છૂટાછેડા લેવા માટે એમણે હીન કક્ષાના આક્ષેપો મૂક્યા હતા. એમની પહેલી પત્ની ઍલિસ સાથે પણ એમનાં લગ્‍ન ખૂબ જ દુઃખ સાથે પૂરાં થયાં હતાં. ૩૫ વર્ષની ઉંમરે ચાર્લી ચૅપ્લિને પોતાની ૧૬ વર્ષની પ્રેમિકાને બીજા સાથે લગ્‍ન કરવાની સલાહ આપી હતી. લીટાએ ચૅપ્લિન સાથે જબરજસ્તી લગ્‍ન કર્યા, બે સંતાનો પછી પણ એ લગ્‍ન ટકી શક્યું નહીં.
આવા સમર્થ વિચારકો અને પોતાની આગવી માન્યતા ધરાવતા અનેક લેખકો, વિચારકો, ફિલસૂફો, સાધુઓ કે સ્ટાર અને સેલિબ્રિટઝ પણ લગ્‍ન વિશે બહુ ઊંચો અભિપ્રાય રાખતા નથી. ત્યારે એક સવાલ ઊભો થાય છે કે શું ખરેખર લગ્‍ન કોઈ પીડાદાયક પરિસ્થિતિ છે? જો ખરેખર એમ છે તો સમાજ શા માટે લગ્‍ન વિશે આટલો આગ્રહ ધરાવે છે? સમાજની વ્યવસ્થા કે સંસ્કૃતિ શું ફક્ત લગ્‍નના પાયા પર ટકી છે? જો હા, તો પછી એમાં આટલી પીડા શા માટે થાય છે? દરેક વ્યક્તિ ઇચ્છે છે કે એના લગ્‍ન આદર્શ હોય. પોતાના જીવનસાથી સાથે સુખ અને આનંદથી જીવવાની દરેકને ઇચ્છા હોય છે. આ જગતની કોઈ પણ વ્યક્તિ એવી નહીં હોય જે પોતાના લગ્‍ન તોડી નાખવા કે કુટુંબને વેરવિખેર કરી નાખવા માટે તૈયાર હોય. તેમ છતાં, લગ્‍ન સંસ્થાના પાયા હચમચી રહ્યા છે…
બે વ્યક્તિ જ્યારે લગ્‍ન કરે છે ત્યારે એક કલ્પના હોય છે સાથે જીવવાની, સંઘર્ષ કરવાની, ઘર વસાવવાની, સંતાનોને જન્મ આપવાની, સંતાનોને ઉછેરવાની, સાથે સાથે ઘરડા થવાની, સંતાનોનાય સંતાનોને ઉછેરવાની… દરેક લગ્‍ન લાંબો સમય સાથે રહેવા માટે જ સ્વીકારવામાં આવતું હોય છે. કોઈ પણ સંબંધને – લગ્‍ન સિવાયના સંબંધને પણ સાદી માવજતની જરૂરિયાત હોય છે, પરંતુ લગ્‍ન એ એક એવો વિશિષ્ટ સંબંધ છે જે માવજતના અભાવે જ તદ્દન ભાંગી પડતો હોય છે. આ માવજતની કોઈ વ્યાખ્યા નથી. લગ્‍નને ‘આદર્શ’ બનાવવા માટેની કોઈ અકસીર ફૉર્મ્યુલા નથી.
ગણિતના દાખલાની જેમ નિશ્ચિત જવાબ મેળવવા માટે કરવામાં આવતી કોઈ નિશ્ચિત રીત લગ્‍નની બાબતમાં કામ લાગતી નથી. તેમ છતાં લગ્‍ન સફળ બનાવી શકાય છે. બે વ્યક્તિઓ સુખ અને સંતોષથી સાથે જીવી શકે છે.
સ્નેહ જીવનભર અખૂટ અને અવિરત રહે એવી શક્યતા છે જ! ભાંગી ગયેલા, તૂટી ગયેલા લાગતા, મૃતઃપ્રાય થઈ ગયેલા લગ્‍ન પણ ફરીથી નવપલ્લવિત થઈ શકે છે. જરૂર છે થોડી સમજદારીની, થોડા સ્વીકારની, થોડા પ્રયત્નની અને થોડાં સમાધાનની. આ ‘થોડા’નું પ્રમાણ દરેક લગ્‍નમાં, દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અને પ્રકૃતિ મુજબ બદલાતું રહે છે.
પરંતુ જો આ ચાર જ બાબતોને યોગ્ય રીતે, યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે તો જગતનું કોઈ પણ લગ્‍ન દુઃખી, બંધનકર્તા, બોજારૂપ કે મુશ્કેલ ન રહે એવો મારો અનુભવ છે. આ પુસ્તકનાં પ્રકરણો વાચકને ધીમે ધીમે એક નવી દુનિયામાં લઈ જશે. અહીં તમને તમે કરેલી ભૂલો સમજાશે. તમે ક્યાં અને કઈ રીતે ખોટા હતા એ પણ તમારું મન સમજશે, પરંતુ ત્યાંથી અટકી ન જતા. માત્ર ભૂલ સ્વીકારી લેવાથી પરિસ્થિતિ બદલી શકાતી નથી. એ ભૂલમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ પણ કરવો જ પડે છે. ગઈ કાલ સાંજ સુધીની તમામ ભૂલોને ઓળખી લઈને આજ સવારથી એ ભૂલોની તમારા જીવનમાંથી બાદબાકી કરશો તો જ તમને એક આદર્શ સંબંધ મળશે.
લગ્‍નેતર સંબંધમાં સમાધાનો કરવાં, જૂઠું બોલવું, જાતને અને બીજાને છેતરવા… અસલામતીની પીડામાંથી પસાર થવું અને સાથે સાથે સમાજની નજરમાં નીચા પડવું, બાળકોની નજરમાં પણ ગુનેગાર સાબિત થવું…. આ બધું સહન કરવાને બદલે જે સંબંધ તમે તમારા મનથી સમાજની સામે સ્વીકાર્યો છે તે સંબંધમાં રહેલી ઊણપોને શોધીને દૂર કરવાથી કદાચ વધુ શાંતિમય અને સુખમય જીવન મળી શકે છે. આ પુસ્તક ગીતા, કુરાન, બાઇબલ કે ગ્રંથસાહેબ નથી જ! આ પુસ્તક વાંચવાથી કોઈ જાદુઈ લાકડી નહીં ફરે.
આ પુસ્તક વાંચી લેવાથી તમારાં લગ્‍ન બગડ્યાં હશે તો સુધરી નહીં જાય અને થવાના હશે તો આદર્શ પુરવાર નહીં થાય. આ પુસ્તકમાં કેટલાક એવા અનુભવો છે, કેટલીક એવી માહિતી અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે જેને તમારે સમજી, ઓળખીને અપનાવવી પડશે. તમારે જો તમારું લગ્‍ન સુખમય બનાવવું હોય તો તમારી પોતાની ફૉર્મ્યુલા પુસ્તકમાં આપેલી વિગતો, માહિતીઓ અને અનુભવોના આધારે શોધી કાઢવી પડશે. ટૂંકમાં આ એક પીરસેલી થાળી છે. તમારે કઈ રીતે, શું અને કેટલું જમવું છે એ તમારે નક્કી પણ કરવું પડશે, તમારા પોતાના હાથથી જમવું પણ પડશે અને કોળિયા ચાવીને ગળે ઉતાર્યા બાદ પચાવવા પણ પડશે.
જે સંબંધ તમારે જીવવાનો છે એ સંબંધ કઈ રીતે જીવવાથી શાંતિ અને સુખ મળે એ દિશા કોઈ બતાવી શકે, પરંતુ એ દિશામાં પગ ઉપાડીને જવાનું તો તમારે પોતે જ રહે છે. તમારે બદલે કોઈ પ્રવાસ કરે, તમારે બદલે કોઈ જમી લે, તમારે બદલે કોઈ દવા લે કે તમારે બદલે કોઈ તમારું લગ્‍ન સુધારી શકે એ શક્ય નથી. માણસમાત્રને સુખ અને સ્વીકારની શોધ હોય છે. શાંતિ એનું પરમ ધ્યેય હોય છે.
આ મેળવવા માટે ક્યાંય બહાર જવાની, ભટકવાની કે શોધ કરવાની જરૂર નથી હોતી. આ ત્રણેય તત્ત્વો તમારી અંદર જ છે. તમારી ત્વચા, લોહી અને માંસની જેમ તમારા અસ્તિત્વનો ભાગ છે. તમારી અંદરથી એને શોધી કાઢીને એને તમારા રોજિંદા જીવનનો ભાગ બનાવવો એ તમારી ફરજ છે.
ઈસુ ખ્રિસ્તે કહ્યું હતું એમ, “જેણે પાપ ના કર્યું હોય એ પહેલો પથ્થર મારે.” આપણે સહુ આ વાક્યને યાદ રાખીને જીવવાનો પ્રયાસ કરીશું તો કદાચ કોઈ એકબીજાને પથ્થર નહીં મારે!
I Love You ! : સુખ અને સ્વીકારની શોધ -A Book ની પ્રસ્તાવના By કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય

શું તમને પણ એવાં લોકોને ‘ખુલ્લા પાડવા’ ગમશે?

friends

જે રીતે અત્યારે આપણા દેશમાં બધી રીતે ‘કપડાં-ઉતાર, ‘ચિર-હરણ’, ‘નાગાઈપણું’ ભજવાઈ રહ્યું છે, તે જોતા મને પણ મારા નિકટતમ અને કમીના દોસ્તોને ખુલ્લા પાડવા છે.

એ દોસ્તો એવાં પ્યારા છે અને નજીક છે કે જેઓ…

👉 સોશિયલ મીડિયાથી દૂર જ વસવાનું પસંદ કરે છે.

👉 સખત મહેનત કરી સાવ લૉ-પ્રોફાઈલથી બહાર આવી હાયર પ્રોફેશનલ લેવલ બનાવે છે.

👉 પારકી પંચાતમાંથી ‘પંચાત’ કાઢીને દિલદારી ‘ચેટ’ કરવું પસંદ કરે છે.

👉 બેશરમ બનીને મને પણ મદદ કરવા તૈયાર હોય છે.

👉 તેમના બૈરાં (આઈ મીન એક જ બૈરુ હોં!) છોકરાંવને કદાચ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ તો ના લઇ જઇ શકે પણ સિદ્ધપુરની જાત્રા ય જલસાપૂર્વક કરાવી શકે છે.

👉 ખુદા કરતા પણ પહેલા ખુદ પર ‘સખ્ખત’ ભરોસો રાખે છે.

👉 જરૂર પડે ત્યારે કેશની ગોઠવણ પણ કરી આપે છે, ને પછી “ક્યારે પાછા આપીશ?” એવું બોલવાનું સાવ ભૂલી જ જાય છે.

👉 મોબાઈલી વાતચીત ડાયરેક્ટ દિલમાં જ રેકોર્ડ કરે છે એ પણ ઝેડ સિક્યોરિટી સાથે.

👉 ભેંટ આપવામાં સાવ કંજુસાઈ કરે પણ ‘ભેંટી પડવામાં’માં બંને હાથોનો ખજાનો ખુલ્લો મૂકી દે છે.

👉 “તું તારું કરને બકા!” નું ધોરણ અપનાવી અલ-મસ્ત લાઈફ જીવવામાં અને જીવડાવવામાં માનતા જીવડાં છે.

👉 કદાચ લાઈફમાં બહુ મોટ્ટું અચિવમેન્ટ ન કરી શક્યા હોય પણ ‘બીજાંને આગળ કરવામાં પાછળ પડી જાય’ એવાં છે.

મને તો એવાં સંતાયેલા, કમીના અને ડાર્લિંગ દોસ્તોને ‘નાગા કરવા કરતા, ખુલ્લા પાડવું’ જ ગમશે.

શું તમને પણ ગમે?- તો તેમને ટેગવામાં શરમ શેની હેં ?

‘જાગવાની રાહ’માં….

KhudaVand

વ્હેલી સવારે ક્યારેક તે 
‘ગીતા’ની ગાંસડી પીઠ પર 
ઊંચકી જાય છે,

તો કેટલીકવાર 
ભરબપોરે ‘બાઇબલનું બંડલ’
ખભે નાખી લઇ જાય છે.

ઘણીવાર ‘કુરાનનું કાર્ટન’ 
માથે લઇ જતા જોયો ત્યારે,

એ બંદાને સવાલ કર્યો કે..
“શું ‘આ બધાં’ને તમે વાંચો પણ છો ?!?!?”

ત્યારે ગળે અને ગાલેથી પસીનો લૂંછતા 
સહજ અને સજ્જડ જવાબ આપે છે…

“એમાં શું હોય છે એની મને હજુયે જાણ નથી 
પણ દિવસે એમાંથી મારી રોજી-રોટી નીકળે છે,

અને રાતે તેના ખાલી થયેલાં ખોખાંઓની 
પથારી પર આરામથી સુઈ જાઉં છું,
વ્હેલી સવારે જલ્દી પાછા ‘જાગવાની રાહ’માં….”

– મુર્તઝા ‘અલ્ફન’

ફોટો © Murtaza Patel

“કેમકે…હવે તું રેસમાં નહિ, પણ ‘રેશમા’ છે.”

Ruta_Desai

જસ્ટ ઈમેજીન!…..જે યુનિવર્સિટીમાંથી…

જાવા લેન્ગવેજના શોધક જેમ્સ ગોસ્લિંગ, ખાંટુ ગણિતજ્ઞ જોહન નેશ, ફોટોશોપ સોફ્ટવેરના સ્થાપક ચાર્લ્સ ગેશ્ક અને પેલો જગવિખ્યાત ‘ધ લાસ્ટ લેક્ચર’ બુકનો ઇમોશનલ વક્તા પ્રોફેસર રેન્ડી પોશ નીકળ્યા હોય…

એવી અમેરિકાની કાર્નેગી-મેલોન યુનિવર્સિટીમાં ગુજ્જુ છોરી (ફોટોમાં) ઋતા દેસાઈ જ્યારે રોબોટિક ટેકનોલોજી સાથે કાંઈક ઈનોવેટિવ કરી બતાવે ત્યારે માત્ર અનાવિલ જ્ઞાતિનું જ નહિ, પણ આખા ગુજરાતનું, પુરા દેશનું માર્કેટિંગ આપોઆપ થઇ જાય.

અમદાવાદ અને સુરતમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ લીધા પછી ઋતાએ તેની ટેરેફિક ટેક્નિકલ સ્કિલ્સ વડે ગૂગલ- સાયન્સ જીનિયસની સ્કોલરશિપ મેળવી. તેના જોર પર કાર્નેગી-મેલોન યુનિવર્સિટી (CMU)માં બિન્દાસ્ત એન્ટ્રી લઇ રોબોટનું એડવાન્સ લેવલનું જ્ઞાન મેળવવાનું શરુ કર્યું.

સર્ચ-રિસર્ચના દરિયામાં ડૂબકી મારી ખુદના પેશનને રોબોટ જેવું હાઈપર બનાવી દીધું. અને એટલે જ લેટેસ્ટ સમાચારકે અનુસાર તેણે તેની ટિમવર્કથી રોબોટિક-ડેવેલોપમેન્ટ કીટ તૈયાર કરી છે. જે રોબોટિક્સ-ટેકને ઘણી સિમ્પલ બનાવી શકવાનો પાવર ધરાવે છે.

તેના દ્વારા આપણને ગમે એવો રોબોટ પળવારમાં ડિઝાઈન કરી શકીએ છીએ. (જાણે કોમ્પ્યુટરની કોઈ ગેમ રમતા હોઈએ તેમ). તે કેવી રીતે ચાલશે-ફરશે-અડશે-દોડશે કે વિભિન્ન કાર્યો કરશે એ બધું જ આપોઆપ તે સોફ્ટવેર જ સમજી જાય અથવા સમજાવતું જાય.

(ટૂંકમાં પ્રાથમિક શાળાના બાળકોને પણ પોતાનો નાનકડો રોબોટ બનાવવામાં કોઈ મધર-સિસ્ટર ન રોકી શકે એવો અલ-મસ્ત પ્રોગ્રામ છે.)

એનું એક સિમ્પલ કારણ છે કે: “સમસ્યાને હલ કરવાની કુતુહલ વૃત્તિ અને કામ પ્રત્યેની ફનાગીરીના સ્વભાવને લીધે જ બાહોશ અનાવિલ રત્નો પાકે છે.” -આવું મુરબ્બા જેવાં મારા પ્રિય દોસ્ત Amit Desai તેમના ઉજાશ મેગેઝિનમાં જણાવે છે.

આપણે ઋતાને ઝાડ પર ચડાવવી નથી. કારણકે એ પણ એવા જ જીનિયસ લોહીથી પાકેલી છે જે તેને સતત એક્ટિવ રાખે છે. તમે ઋતાની લાંબી પ્રોફાઈલ તો જુઓ યાર! એવી છે કે મને તો આપોઆપ બોલવાનું મન થઇ આવ્યું કે:

બકુડી, તું જ્યાં છે ત્યાં જ ઠીક છે. તારામાં રહેલા રોબોટીક્સ કીડામાંથી રેશમ પેદા કરતી રહેજે. વખત આવ્યે એનો રેશમી લાભ બીજાં બાળકોને પણ આપજે. જે રીતે ‘કોઈકે’ તને આપ્યો છે. કેમકે હવે તું રેસમાં નહિ, પણ ‘રેશમા’ છે.

(આંસુ વિનાનો) મમતા મોરલો:

“દિકરી….એ પોતાના માતા-પિતા માટે માતૃત્વ લઈને જન્મતી સ્ત્રી છે.” –

ઋતાની પ્રોફાઈલ લિંક: http://www.cs.cmu.edu/~rutad

વિડીયો લિંક: https://youtu.be/PGpTsQtznw4 

#IndianGirl #Innovation #Robotics #Technology

રમઝાન એટલે એવો મહિનો…

Ramadan Kareem

રમઝાન એટલે એવો મહિનો…

🌟 જે આપણા ઘરે માત્ર ૩૦ દિવસ માટે ‘મહેમાન’ બનીને આવે છે, પણ જાય છે ત્યારે બાકીના ૩૨૪ દિવસના રેન્ટની પ્રેઝેન્ટ બોનસમાં આપી જાય છે.

🌟 જે આપણે ત્યાં એક ‘એજન્ટ’ રૂપે આવે છે, અને આપણા ‘ખુદને ખુદાની સાથે’ ‘ડીલ’ ફિક્સ કરાવી જાય છે.

🌟 જે આપણી પાસે એક એવા સ્પેશિયલ માર્કેટર તરીકે આવે છે, જે આપણે કરેલાં દરેક અમલના ઇન્વેસ્ટમેન્ટનું ૭૦ ગણું રિટર્ન ’30 Days પ્રોમોશનલ-ઓફર રૂપે આપે છે.

🌟 જે આપણા માટે ‘ટિચર’ બની ૩૦ દિવસમાં અંદર રહેલું ચિટરપણું બહાર કાઢી આપવાનો ક્રેશ-કોર્સ આપી જાય છે…..એ પણ સાવ મફ્ફત !!!

🌟 જે આપણે ત્યાં એક ડોક્ટર તરીકે સામેથી વિઝીટ કરી ‘કુછ લમ્હે’ ભૂખ-તરસ દ્વારા ખાલી રાખે છે, પણ પછી લાંબો સમય સુધી સુખ-સમૃદ્ધિની દવાઓ ભરી જાય છે.

🌟 જે આપણા માઈન્ડનું એક મહિના માટે ‘હેકિંગ’ કરી અંદર ભલાઈનો વાઈરસ ઇન્સ્ટોલ કરી નાખે છે. ને પછી બાકીના દિવસો અપડેટ કરતા રહેવાની જવાબદારી સોંપી જાય છે.

🌟 જે આપણને ‘રૂઠે હુવે ચંદ અપને હી લોગ કે સાથ’ ફરીથી મેળ કરાવી આપે છે.

🌟 જે આપણને ‘રૂઠે હુવે હૈ ઉન સબકો મનાકર ઈદ પહેલા જ ઈદ કરાવી બતાવે છે.

🌙 રમઝાની રમઝટ:

એક દોસ્તનો મેસેજ આવ્યો કે: “ભાઈ, રોઝા કરતી મારી બીબીને વધારે તકલીફ ના પડે એ માટે હવે રોજ સવારે વાસણ-કપડાં હું ધોઉ છું….(દરરોજની જેમ !)” 😛 😉

કેશ-કીર્તન કલાકાર: નાસિર સુબ્હાની

streets-barber (image Credit: Quartz Media)

નાસિર સુબ્હાની: ૨૮ વર્ષનો આ ‘ટેટુ શોખીન છોકરો થોડાં જ વર્ષ અગાઉ ઈરાકથી ઇમિગ્રન્ટ બની ઓસ્ટ્રેલિયામાં આવ્યો. તેનો દેશ છૂટ્યો, દોસ્તો છૂટ્યા, યાદો-ફરિયાદો છૂટી. પણ એક બાબત કેમે કરીને ન છૂટી. અને તે હતી તેનામાં રહેલી ઈન્સાનિયત.

દુઃખ જ દર્દની દવા બને છે, એનું ભાન તેને ત્યારે થયું જ્યારે મેલબોર્નની ગલીઓમાં તેને ઘણાં દિવસો સુધી ભટકવું પડ્યું…ઘર વિના, ખોરાક વિના. એટલે ફૂટપાથી ભૂખી ઝિંદગીએ તેને લાઈફના ઘણાં ઊંડા પાઠ ભણાવી દીધા.

ત્યારે એક દિવસે એક માણસ મૂફલિસી હાલતમાં, વધી ગયેલાં માથાના અને દાઢીના લાંબા વાળ લઈને પાસે આવી ઉભો રહ્યો. અને નાસિરને કહેવા લાગ્યો: “દોસ્ત, ડ્રગ્સના બંધનથી મુક્ત થવાને આજે એક મહિનો થયો છે. અને મારી પાસે પૈસા નથી. તું મને મારા વધી પડેલા લાંબા વાળ કાપી આપીશ?

અને બસ, નાસિરને કિક મળી, હજ્જામી કામ શરુ કરવાનો ધક્કો મળ્યો. અસ્ત્રો, વસ્ત્રો, કાતર લઇ શરુ કર્યું હજામનું કામ કરવાનો ધંધો મળ્યો. એવાં દરેક ફૂટપાઠી દોસ્તોને સાવ મફતમાં ‘મેક-ઓવર’ કરી આપવાનું કામ મળ્યું.

જ્યારે મનગમતું કામ ખૂટે નહિ એટલું મળતું જાય ત્યારે પેટનો ખાડો પણ પૂરવાની જવાબદારી એ કામ ખુદ પોતાના હાથમાં લઇ લે તો રોટી, કપડાં ઔર મકાનનું સોલ્યુશન આપોઆપ સામે આવી જાય છે.

આજે બે પાંદડે વધી ગયેલો ‘કેશ-કીર્તન’ કરતો નાસિર સુબ્હાની મેલબોર્નની કોઈક ગલીમાં હજુયે હોમ-લેસ લોકોને મફતમાં જ વાળંદી કામ આનંદી બનીને માનવતાનું માર્કેટિંગ કરતો જોવા મળી શકે છે.

દુનિયામાં આવાં નાસિર અઢળક હશે. જેમની ઈન્સાનિયત હજુયે મગજથી નહિ, પણ વાળથી ટકી રહી છે. સલામ છે એ સૌ સ્ટ્રીટ-સુખીઓને!

“દુ:ખીના દુ:ખની વાતો સુખી ના સમજી શકે,
સુખી જો સમજે પૂરું તો દુઃખ ના વિશ્વમાં ટકે”

(Image Credit: Quartz Media)

૧૦ બાબતો માટે ‘Thank You’ કહેવું ગમશે….

2-hands-Love

આમ તો વારંવાર ‘અલ-હમ્દુલિલ્લાહ’ બોલતા રહેવાની આદત છે એટલે દરરોજ Thanks Giving Day‘ ઉજવાઈ જાય છે. પણ આજે થયું કે…દુનિયાકે સાથભી ચલ શકતે હૈ તો…ચલે !!! તો પેશ-એ-ખિદમત…..

આ ૧૦ બાબતો (મારા ખુદાને, ને પછી ખુદને) માટે ‘Thank You’ કહેવું ગમશે….

1. ‘પેલ્લામાં પેલ્લું’…..મા-બાપજીએ મને માણસ તરીકે પેદા કરાવ્યો….Thank GOD!

2. આ ખુદને અને ખુદાને સમજવા માટે ‘સમજણ’ આપી.

3. એ સમજણને રાખવા માટે મસ્ત મજ્જાનું જમણ આપ્યું.

4. જમણની સાથે આખા બોડીને ખુલ્લું ફેલાવી શકું એટલી જગ્યાવાળું, હવા-ઉજાશવાળું ઘર આપ્યું.

5. ઘરમાં પણ ‘બિન્દાસ્ત રીતે નાડુ ઢીલ્લું રાખી રહી શકું એવાં લેંઘા-ઝભ્ભા અને ચેઈન-રિએક્શનવાળી પેન્ટ-શર્ટ જેવાં પોશાક બોનસમાં મળ્યા.

6. આ બધું એકલા-એકલા ‘ઉજવી’ને બોર ન થઇ જાઉ એટલા માટે સોજ્જા સગાં-વ્હાલાં આપ્યા. અને એમાંય મેગા-બોનસ પેક અને મેઇડ-ઇન-મોમેન્ટ્સ જેવાં મજ્જેદાર મિત્રો મળ્યા.(આમાં બૈરી, બચ્ચાં, બૂન બધ્ધા આવી ગ્યા)

7. નવી-નવી ટેકનોલોજી સાથે હાથ મિલાવી શકીએ એ માટેનું મન-મગજ અને મિજાજ મળ્યા.

8. નંબર-૭માં રહેલાં અઢળક પોઈન્ટ્સને સમજી તેને ‘એક્સપ્રેસ’ કરવા માટે લખવા-વાંચવા, જોવાં-સાંભળવાની સ્કિલ્સ આપી.

9. નંબર-૮ને વિકસાવવા માટેના વિવિધ હાર્ડવેર-સોફ્ટવેર અને પ્લેટફોર્મ્સ મળ્યાં. (એ પણ ‘ઓટો-અપડેટ’ની સુવિધા સાથે)

10. વાહ !!…વાઉ !!! માત્ર ૧૦ પોઈન્ટ્સમાં ‘Thank You’ કહી શકું એટલી વાઈબ્રન્ટ મોમેન્ટ્સ પણ આપી…..

Oh! My GOD! LOVE YOU !!!

મહેરબાની મોરલો:

” ચહેકતા આંગન, મહેકતા ધંધા,
ઔર ક્યા માંગે અલ્લાહકા બંદા !”

किस्सा है कहानी है पहेली है, ज़िन्दगी ये मुँहलगी सहेली है !

middle-class-indians

હાથમાં પરસેવાથી ભીના થઇ આવેલાં ચંદ રૂપિયા, હથેળીમાં ચાંદ જેવાં દેખાતા શમણાં અને હૈય્યામાં ચંદનની સુગંધ જેવી અસર રાખવાની કોશિશ કર્યે રાખતો એક મધ્યમ-વર્ગ ભારતીય વર્ષો…વર્ષોથી વંશ-વારસે શીખવેલી આશાઓમાં જીવતો રહે છે.

ભલેને ભારતમાં ટેકનોલોજી સિકલ બદલાતી રહે પણ શકલ પર ‘ક્યારેક તો એ સાકાર થશે, કોઈક ક્ષણે તો નસીબનું પાનું ફરશે, મુશ્કેલીમાં કોઈક તો મદદે આવશે જ’ જેવાં અસંખ્ય મુરાદો અને ઈરાદાઓની ટોપી પહેરી રાખી છે.

કાળા-ધોળાંના બદલાવની આ પરીસ્થિતિ ૨૫ વર્ષ અગાઉ પણ એવી જ હતી જેવી અત્યારે છે. બદલાયું છે માત્ર આવરણ. સમજો ને કે ગિલીટ ચડાવવામાં આવ્યું છે.

આ પ્રૂફ જ જુઓને ૮૦’ના દશકમાં દૂરદર્શન પર આવેલી સિરિયલ ‘દાને અનાર કે’માં ગુલઝાર સાહેબની કલમ પણ એ સમયે સવારે ઉઠ્યા પછી કરાતાં કોગળાંમાં બોળાયેલી લાગે અને તેની અસર જમ્યા પછી માંજ્યા વિનાના વાસણોમાં પડી રહેલી ચીકાશમાં દેખાતી હોય….

થોડાંમાં કેટલું બધ્ધું શમાવેલું છે !!

किस्सा है कहानी है पहेली है,
ज़िन्दगी ये मुँहलगी सहेली है.
पहेली है, सहेली है….

दो-दो रुख हैं, दोगली है ज़िन्दगी,ज़िन्दगी
आज आए और कल ही जाना है, जाना है,
मीठी जैसे दाने हैं अनार के,
खट्टी जैसे ये अनारदाना है

गैर जैसे गहना हो पडोस का,
साथ जैसे हाथ में हथेली है
किस्सा है कहानी है पहेली है,
ज़िन्दगी ये मुँहलगी सहेली है.

– गुलज़ार

(ફોટો ક્રેડિટ: topnews.in)

દિમાગની નસબંધી કરનારા આ છે નજરબંધી કલાકારો…..!!!

The Clairvoyants

.
બે અઠવાડિયા અગાઉ તમામ થયેલાં ‘અમેરિકા’ઝ ગોટ ટેલેન્ટ શોઝની’ ફાઈનલમાં બીજાં નંબરે આવેલાં આ બેઉ જણા ટોમી ટેન અને તેની પાર્ટનારી મિસ. એમિલી વોન’તાસ ઇલ્યુઝન-ખેલમાં ‘બવ ભારે’ જોડી તરીકે પંકાઈ આવી છે.

ઇલ્યુઝન (નજરબંધી)ની સુપર ટ્રિક્સ દ્વારા પહેલા યુરોપને ઘેલું બનાવ્યું, ને હવે અમેરિકાના એ ટેલેન્ટ-શોમાં તેમના નજરબંધીના અધધધભૂત પ્રયોગો દ્વારા જોનારાં દિમાગની નસબંધી કરી રહ્યાં છે.

પહેલા હું ક્લાસિક જાદુગર ડેવિડ કોપરફિલ્ડને મહાન ઇલ્યુઝનિસ્ટ માનતો ‘તો. પણ હવે આ બંનેની ઘણી ટ્રિક્સ જોયા બાદ તેમને સુપર-ફેન્ટાસ્ટિક માનું છું.

ઓફકોર્સ દરેક જાદુની પાછળ સાયન્સ-મેથ્સના મિશ્રણની અથાગ પ્રેક્ટિસ કામ કરે છે. પણ આપણા મનમાં ચાલી રહેલાં (અને ચુકેલાં) વિચારો, નંબર્સ, સંખ્યા, ઘટના, વસ્તુ જેવી અખૂટ માહિતીઓ આ બેઉ કઈ રીતે જાણી શકે એ ‘સોચને કા વિષય બન્યા હૈ’.

એમની સાડા-સાતસો જેટલી કરામતોને જોઇને મારી તો શું કોઈનીયે આંખોના પોપચાં ઢીલ્લ્લા થઇ શકે છે. લ્યો આપું એક નસખેંચું ઉદાહરણ…

એમિલી સ્ટેજ પર બેસી આંખો પર કાળી પટ્ટી પહેરી હિંચકે ઝૂલે છે. તેનો પાર્ટનર ટોમી કોઈપણ પ્રેક્ષક પાસે જાય.(એ પ્રેક્ષક પણ પાકે પાયે કોઈક અજાણ્યો જ હોય). પછી તેની પાકીટ તેના હાથે ખોલાવે અને અંદર શું શું છે એ જોવાની કોશિશ કરે.

એ દરમિયાન ટોમી તો કશુંયે બોલે નહિ. પણ ત્યાં દૂર બેસેલી એમિલી પેલા અજાણ્યા માણસે શું ખોલ્યું છે?, એમાંથી તેણે શું કાઢ્યું છે? તેનો રંગ-રૂપ-સાઈઝ, કવોન્ટિટી શું છે? તેની પર શું શું લખ્યું છે? કઈ રીતે લખ્યું છે?…..એ જાણે બધું જ જોઈ શકે એમ ધીમેધીમે બોલવા માંડે.

ત્યારે હાજર સૌને ખબર પડે કે…એમિલી નામની આ એક્સ-રે મશીન બાઈએ પેલા પ્રેક્ષકભ’ઈની પાકીટમાંથી કોઈક અનેરી ડિઝાઈનવાળા ક્રેડિટ-કાર્ડના એ માલિકનું નામ, કાર્ડ-નંબર, તેની એક્સપાયરી ડેટ અને ઓહ ! એમાં બેલેન્સ કેટલું છે એ પણ આસાનીથી કહી બતાવે.- બોલો, આવું કર્યા બાદ ધડાધડ તાળીઓ ના પડે તો બીજું થાય પણ શું?-

હવે તમને સવાલ થાય કે કદાચ એમિલીનો એ પાર્ટનર કોઈક સિક્રેટ-કોડ દ્વારા સ્ટેજ પર બધું ટ્રાન્સફર કરતો હશે??!?! – પણ આવી શંકા આવે એ પહેલા ટોમીબાપુ એવો પુરાવો બતાવે કે સમાધાન પહેલા જ શંકા તેલ લેવા ચાલી જાય. તો લ્યો બાપુ, બીજું દાંત-દબાવ ઉદાહરણ આપું…

પેલો ટોમી એક દળદાર ડિક્શનેરી લઇને કોઈપણ અજાણ્યા પાસે જાય. અને કહે કે… “બકા, તું જાતે કોઈ પણ પાનું ખોલ. અને એમાં રહેલો સૌથી લાંબો શબ્દ કાઢીને મનમાં યાદ રાખી લે.”

પછી એક તરફ ટોમી એક કાગળ-પેન હાથમાં લે. અને પેલાએ જે શબ્દ ધાર્યો હોય એ કાગળમાં લખવા માંડે. પેલો શબ્દ બોલે પણ ટોમી તો કાગળ પર નંબર લખી બતાવે. એટલે બધાંયને થાય કે ટોમીયાએ લોચો માર્યો.

પછી એ નાટકીય અંદાજે બોલે “ઓહ સોરી હોં ! આપડી ભૂલ થઇ લાગે છે.” એમ કહી સાચો જવાબ જાણવા એમિલી તરફ ડોકું ઘુમાવે. ને ત્યાંતો એમિલી આખેઆખો શબ્દ લખીને બેસી રહી હોય.

પછી એમિલી એ કાગળ બધાંને બતાવે. પેલો શબ્દ આપનાર પેક્ષક ગાંડો થાય એનો વાંધો નથી. એ ક્ષણે ટોમી તેનું પોત પ્રકાશે. અને જણાવે કે “હુંયે ખોટો નથી ભૈલા! મેં જે સંખ્યાત્મક કોડ લખ્યો છે, તે ડિક્શનેરીમાં આવેલા તે ધારેલા શબ્દનો પાનાં નંબર અને શબ્દની મૂળ જગ્યાનું સ્થાનાંક છે.” –

બોલો, તમેય દાંતે આંગળી ભરાવી ને? – અત્યારે લાખો લોકો પણએવુંજ કરી રહ્યાં છે. એમને સવાલ થઇ રહ્યો છે. :

‘હાળું, બંને આવી નજરબંધી કરે છે કઈ રીતે? એટલે જ કહું છું કે કપલનો ફોટો કપલ ઓફ સેકન્ડ્સ માટે ધ્યાનથી જોશો.

હવે તમે સૌ કદાચ એમની ટ્રિક્સનું સર્ચિંગ કરશો જ એવું હુંયે એડવાન્સમાં જણાવી શકું છું.

પણ મને હવે શંકા થાય છે કે ટિકી-ટિકીને જોતા આ બંનેના ફોટોને આપણે ‘એન્જોયા’ કરશું અને કદાચ આપણા મનની અંદર અને ‘અન્ડર’ રહેલું બધ્ધુંયે જાણી લેશે તો?!?!?! પછી આપડે કોહને મોઢું બતાઈશું લ્યા હેં ! 😛

(Image Credit: agt.wikia.com.)

…અને એ બહેરો દેડકો વરસાદ આવતા ફરીથી લપસીને ખાડામાં પડ્યો….

Frog-Rain

…અને એ બહેરો દેડકો
વરસાદ આવતા ફરીથી લપસીને ખાડામાં પડ્યો….

પણ આ વખતે તે લાંબો સમય
નિરાશ થઇ ને
એ ખાડાની અંદર જ
બેસી રહ્યો.

કેમકે તેને ઉપર રહેલાં
એ સૌ દેડકાંઓની
ખોટ વર્તાતી ‘તી.
જેઓ એ પહેલી વખતે
“તું બહાર નહિ નીકળી શકે.” એવાં
‘મૂક-મોટિવેશન’ વડે
તેને ઉપર ચડાવ્યો ‘તો.

ખાસ્સો સમય વીત્યો,
ઉપર કોઈ ન દેખાયું.
બહેરા દેડકાંએ હવે જાતે જ
મનને સવાલ કર્યો,
“તને બહાર આવવું છે ને?”

ને ‘અંદર’થી જ આવેલા
‘હા હા હા હા હા હા’ અવાજના
મૂક-મોટીવેશનલ પડઘાઓએ
તેને ધક્કો મારી ‘બહાર’ કાઢ્યો.

દેડકો હવે
વારંવાર ખાડે પડતો નથી.
અરે તેનાથી ડરતોય નથી.
વરસાદથી બનતા પાણીના
ખાબોચિયાથી પણ નહિ.

એ તો નજીકના સરોવરની પાસે
રહેલા વડ નીચે બેસી
જલસા કરે અને કરાવે છે.
પેલા મનમોજી પોપટની જેમ જ સ્તો…

(Photo Credit: storyista.com)

પૂત્ર-પૂત્રીને પરીક્ષા માટેનો પત્ર…

Letter Writing

“પ્યારા બચ્ચા,

અત્યાર સુધી જે રીતે તું પરીક્ષા આપતો આવ્યો છે, બસ એજ રીતે આ વખતે પણ આપજે. હા, ફર્ક માત્ર એટલો જ છે કે દર વરશે તું તારી સ્કૂલમાં બેસીને આપે છે અને આ વખતે તારે બીજી સ્કૂલમાં બેસવું પડશે.

દિલમાં કોઈ પ્રકારનો ડર ન રાખીશ. જવાબ ન સૂઝે ત્યારે એટલિસ્ટ ૨-૩ મિનીટ્સ શાંતિથી બેસી રહેજે અને પછી ચિત્ત પર નાનકડો ટકોરો મારી લખવાની શરૂઆત કરજે. છતાંય ન લખાય તો એક ડોક્ટરની અદાથી ‘નેક્સ્ટ’ બોલી બીજાં સવાલ પર ફોકસ કરજે.

પાસ થવું જરૂરી છે, પણ નાપાસ બી થઈશ તો કોઈ ગુનો નહિ થાય એવાં વિશ્વાસ સાથે તારા દિલથી લખીને આવજે. દિમાગથી તું આખું વર્ષ ભણ્યો જ છે ને એની મને પણ ખબર છે.

આ કાંઈ તારી લાઈફની કોઈ લાસ્ટ એક્ઝામ નથી. આ તો તું વર્ષ દરમ્યાન કેટલું શીખ્યો બસ એની એક નાનકડી પોસ્ટ-પ્રેક્ટિસ છે. જે તને તારા માટે ચકાસવાની છે, બીજાં શું વિચારશે, શું કહેશે એવું વિચારવું તારું કામ નથી…બેટા!

ધ્યાન રહે કે તારા ભણતર પાછળ જેટલો ખર્ચો થયો છે તેનું વળતર મેળવવાનો કોઈ સવાલ અમે તો તને નથી જ પૂછવાના. પણ આવનારા દિવસોમાં એમાંથી તારી વેલ્યુ તું જ જાતે બનાવીશ એટલું એક્સ્પેક્ટેશન તો અમારા બંનેનું ખરું…

માર્ક્સ, રેન્ક, પર્સન્ટેજ કે પરસન્ટાઇલ જેવાં બકવાસી શબ્દોને મેં મારી ડિક્શનેરીમાંથી કાઢી નાખ્યા છે. તારા પપ્પા તો રાખી મુકવાની વાત કરતા’તા પણ….મેં જ એમને કહ્યું કે એને જેટલું અને જે રીતે અચિવ કરવું હોય એની એને છૂટ મળવી જરૂરી છે.

એટલા માટે કે જેમ અત્યારે અમને અમારી ગ્રેજ્યુએશનની માર્ક્સ-શિટ બૂલશિટ લાગે છે, એમ તને પણ લાગવી જોઈએ.

તું મસ્ત મજાનાં અનુભવોનું કન્ટેનર ભરે અને એનો લાભ બીજાં લોકોને પણ આપે એવી ઈચ્છા રાખી છે.બાકી આવનારા દિવસોમાં તને ઇન્ફોર્મેશનના જ દરિયામાં તરતા રહી નોલેજના મોતીડાં વીણવાનું કામ કરવાનું છે.

તો હવે માર છબછબિયાં અને કૂદી પડ તારી અંદર રહેલાં તું ને બહાર કાઢવા માટે. અમારા બંનેના બ્લોસમ બ્લેસિંગ્સનો ફ્લો ક્યારેય ઓછો થવાનો નથી. જા ફતેહ કર….”

(મારા ગ્રોઈંગ-અપ દિકરાઓ હાશિમ અને હુસૈન માટે એમની મા (ને મારી પત્ની રશીદાએ)એ એડવાન્સ્ડ મોડમાં લખી રાખેલો પ્રિ-પરીક્ષા પત્ર….જે ખરેખર તો મારી મા લખવા માંગતી ‘તી…)

દિલ સાફ, તો દુનિયા આબાદ !

Small Rocky Stones

 

અરેબિકમાં ‘મૌકા’ શબ્દનો અર્થ ‘ખાસ જગ્યા’ થાય છે. આ મૌકા પરથી એક શબ્દ એ પણ છે ‘મક્કા’ જેના રહેવાશીઓને મુક્કીમ કહેવામાં આવે છે. અસલ નામ: ‘મક્કા મુકર્રમા’

(આપણે હિન્દી/ગુજરાતીમાં તેનો અર્થ ‘તક’ તરીકે લઈએ છીએ. હવે પેલું પોસ્ટકાર્ડ પર લખવામાં આવતું ‘મુકામ-પોસ્ટ’ નુંય કનેક્શન મળ્યું ને?)

એજ રીતે અરેબિક શબ્દ ‘મદીના’નો અર્થ એટલે ‘શહેર’. આ શહેરનું અસલ નામ: મદીના મુનવ્વરા (રોશનીથી ભરાયેલું શહેર)

એક મુસ્લિમ તરીકે બાળપણથી મને પણ આ બંને શહેર જોવાની ઈચ્છા. જ્યાં નબી સાહેબ (સ.અ)ના પરિવારની સુગંધ હજુયે એવી બરકરાર છે, જ્યાં ‘અલ્લાહકે સબ બંદે એક હો જાતે હૈ’ એવી જગ્યાને જાણવા, જોવા માટેની ખ્વાઈશ તો હોય જ ને !

અને આખરે એ લગની અને મુહબ્બતની લાગણી મને બરોબર બે વર્ષ અગાઉ આ બંને શહેરોની (હજ તો નહિ પણ) ઉમરાહ સફરના ભવ્ય મોકા રૂપે ફેમિલી સાથે ત્યાં ખેંચી લાવી હતી.

આ શહેરોમાં ક્યાં, કેવું, શું, કઈ રીતે, શાં માટે, ક્યારે ક્યારે કેટલું જોવું એની પણ જતા પહેલા અમને ટ્રેઈનિંગ આપવામાં આવે, ત્યારે વાત આમ નથી રહેતી.

એટલા માટે કે જે રાજ્ય વ્યવસ્થા વર્ષો અગાઉ પયગંબર સાહેબ (સ.અ) સ્થાપી ચુક્યા હતા, તેને માત્ર ફરવાને બહાને ન જોઈ શકાય. પણ દિલમાં એક મુહંમદી શ્રદ્ધાની ટોર્ચ જલાવી જોવું પડે.

મારા નસીબ કે તે વેળાએ કમ્પ્લિટ થયેલી હજની મૌસમ પછીનો ઔસમ માહોલ મેં જાતે જોયો, અનુભવ્યો. અત્યારે તો માત્ર એટલું જ કહું કે…સઉદી અરેબિયન સરકાર દર વર્ષે હજની વ્યવસ્થા માટે જે સહુલીયાતો આપે છે, પહેલા તો તેનો જોઇને જ સલામ કરવાનું મન થઇ જાય છે.

મક્કા-મદીના, મીના-મુઝ્દલેફા શહેરોનાં રોડ, ગલીઓ, મસ્જીદની (અંદર અને બહારનાં) પ્રાંગણ, એટલાં ચોખ્ખા અને સારી રીતે વિકસાવવામાં આવ્યા છે, કે કોઈ ધમાલ સર્જાય એ પહેલા જ ત્યાંની સ્થાનિક પોલિસ મોડર્ન સાધનોનો ઉપયોગ કરી મિનીટ્સમાં કંટ્રોલ કરી શકે છે.

પણ પછી સવાલ થાય છે કે: જ્યાં આવનાર લાખો મુસલમાનો માટે સોફિસ્ટિકેટેડ રહેવાની, ચાલવાની, બેસવાની, આવવા-જવાની સરળતા મળતી હોય તેની સુપર્બ સિસ્ટમમાં અંધાધૂંધીધી (સ્ટેમ્પેડ) શાં માટે સર્જાય છે?

સવાલ જેટલો ઉંડો હતો, જવાબ મને એટલો જ મૂળ કારણ સાથે મળ્યો: ઉતાવળ + લોભ-લાલચ.

બીજાં લાભ જલ્દી લઇ જાય અને પોતે કેમ બાકાત રહી જાય?”-

બાબત કોઈપણ હોય. જ્યાં દરેકને ‘રોટલો અને ઓટલો’ હાજીઓ માટે તૈય્યાર કરી આપવામાં આવ્યો હોય એમાં પણ બીજાંનું પડાવી લેવાની લોભિયા-વૃત્તિ આવાં સ્ટેમ્પ-પેડિયા સંજોગો સર્જે છે.

આ બધું જ હું જાતે જોઈ આવ્યો, સમજી આવ્યો. અને એટલે જ તાજેતરમાં મીના શહેરમાં થયેલી એ મગજમારીનાં ન્યુઝે લખવાનો મોકો આપ્યો છે. જેને નાસમજુ મીડિયા-લોકોએ ધર્મનાં નામે બળાપા રૂપે કાઢ્યો છે.

જે સાચા સંતોએ સમજુ સમાજ વિકસાવવા સુચારુ સિસ્ટમ સ્થાપી તેને ફોલો કરવાનું આહ્વાન કર્યું હોય, તેને બરોબર સમજ્યા વિના કાંકરીચાળો કરનાર ‘શયતાન’ જ હોય.

સાચો મુસ્લિમ આવાં શયતાનોને કાંકરાં ‘મારતો’ નથી, પણ તેની શયતાનિયત પર કંકર ‘ફેંકે’ છે.

દિલ સાફ તો દુનિયા આબાદ.

મક્કા-મદીના મોરલો:

“હજ કરવા તો લાખો લોકો આવતાં હોય છે. પણ એમાંથી બસ ચંદ લોકો જ હાજી બનીને જાય છે.” – નબી મુહંમદ, રસુલ-એ-ખુદા (સ.અ)

હાઈપર ગરમીમાં સુપર ઠંડીની અસર એટલે?…

Books for Reading

અહીં કેરોમાં લગભગ બધી જ સ્કૂલ્સનું સમર વેકેશન પૂરા ચાર મહિના હોય છે. વળી આખા વર્ષ દરમિયાન શુક્ર અને શનિવારે પાછી હોલીડે અલગ. એમાંય ઈદ, ‘સખ્ખત શિયાળા’ જેવી રજાઓનું મિની વેકેશન અલગ. એટલે અમે વાલીઓ એમની રજાઓની ફિ આપીને આખો વર્ષ ખુશ થતાં હોઈએ છીએ.

વાંચીને તમને સૌને વધુ પસીનો છૂટે એમાં કોઈ નવી નથી. આ તો વર્ષોનો અનુભવ એટલે આદત. પણ એક વાત સારી છે. અહીં કોઈ ‘ટયુશનીયા’ રોગનો વાઈરસ નથી.

સ્કૂલ દરમિયાન સિલેબસ પાકું રહે એટલે કાઠું પણ મજબૂત બનાવી આપવાની ગેરેંટી. છતાંય આપણા દેશી શિક્ષણ સાથે સરખામણી થાય ત્યારે ‘બવ ચ’ લાગી આવે.

આ તો ભલું થાજો અમારા પાડોશીનું કે…સાત કિલોની બૂક્સનું મોટ્ટું બંડલ અમારા ત્યાં ગિફ્ટાયુ છે. (ને બીજો માલ ત્યારે સપ્લાય કરવામાં આવશે જ્યારે આ ‘બૂક્સો’ને કમ્પ્લીટ કરવામાં આવશે.) એટલે અમારા ત્યાં રમઝાન મહિના પહેલા જ ઈદ આવી ગઈ છે.

અને એ સાથે જ મને મારી સ્કૂલની યાદોનું રિ-સાયકલિંગ પણ થઇ ગયું છે. વર્ષો પહેલા વેકેશનનાં પહેલા જ દિવસે આવો દલ્લો મારી મા રીક્ષામાં નાખી લઇ આવતી ને ત્યાંનાં બે મહિનાનું વેકશન આરામથી નીકળી જતું.

ઈતિહાસ રિપીટ થાય છે એનું આ મસ્તમ ઉદાહરણ. અહીં તો પરીકથાઓ અને સાહસકથાઓ પણ પાછી ફરે છે…એક દેશમાંથી બીજાં દેશમાં પહોંચીને. એવા ભૂખ્યા ઘરમાં જ્યાં બૂક આવતી રહેતી હોય છે.

મૌસમી મોરલો:

હાઈપર ગરમીમાં સુપર ઠંડીની અસર એટલે?-

જ્યારે બાળક તેના બંને હાથો આપણા ગળે ભરાવી ગાલ પર બચ્ચી ભરે અને બોલે…”થેંક યુ અબ્બાજાન, તમે અમારા માટે આટલી બધી બૂક્સ લઇ આવ્યા !!!!!!!!!!!”

“કાઠિયાવાડનો આ રોટલો ય કેવો? સાંભળો…

“મારાં વા’લાવ આપડું ગુજરાત ભલેને ૫૫ વરહનું થ્યું હોય પણ એ દિવશે દિવશે જુવાન થતું જાય સી. ને ઈમાંય જો આ કાઠીયાવાડની ધીંગી ધરા સે તો આખું ગુજરાત જીવતુંસ. ને પેલું હું કે’વું….વાઈબ્રન્ટ પણ…”
– કાઠીયાવાડને હજુયે અડધું ભટકેલા જીવ મુર્તઝાચાર્ય.
—- —-
મિસરમાં બેસી ગુજરાતની યાદને ફરીવાર તાજી તાજી વાગોળવા ગઈકાલે ઝવેરચંદ મેઘાણી નામના દરિયામાં (થોડી વાર માટે પણ ફક્ત કિનારેજ) ડૂબકી મારી આવ્યો. ને એમાંય અઢળક મોતીઓ દેખાયા હોવા છતાં એકાદ ઉપાડી લાવ્યો છું. જોઈ લ્યો એનું આહા ! વાહ !! પ્રૂફ.
— — —
“કાઠિયાવાડનો આ રોટલો ય કેવો? સાંભળો…
મંગલપુર ગામનો બાજરો હોય, ધ્રાંગધ્રાના પાણી ઘંટી હોય, દીધકિયા (જિ. સુરેન્દ્રનગર) ગામના કુંભારે બનાવેલી તાવડી હોય, મેરુપરગામની રાજપૂતાણીએ મધરાતે ઊઠીને મુઠ્ઠીએ મુઠ્ઠીએ ઘંટીમાં નાખીને પ્રભાતિયાંના સૂરે ગાતાં ગાતાં દળ્યો હોય.

ઈમાંથી ધોબેક લોટ લઈ માટીની કાળી રીઢી કથરોટમાં નાખ્યો હોય, પડખે છાલિયામાં ઓગાળેલા વડાગરા મીઠાનું પાણી લઈ લોટનો પીંડો બાંધ્યો હોય અને મા જેમ પહેલાં ખોળાના બાળકને હેતથી હુલાવતી હોય એમ પીંડાને બે હાથમાં લઈ રમાડતા રમાડતા રોટલો ઘડયો હોય ને તાવડીમાં નાખી ત્રાંબિયા જેવો શેડવ્યો હોય.

પછી ઈની કોપટી કાઢીને તાવણ્ય મૂકી હોય તો ત્રણ ત્રણ ઘર્યે જેની ફોરમ જાય ઈ નવચાંદરી ભેંસનું નખમાં ફાંહુ વાગે એવું ઘી ભર્યું હોય, કાઠિયાવાડની વાડીના કાંટાળા રીંગણાનું ભડથું અને ગિરની દેશી ગાયના શેડકઢા દૂધની તાંહળી ભરીને મૂકી દીધી હોય, ભગવાન શામળિયો ત્યાંથી નીકળ્યો હોય ને બાવડું ઝાલીને ભોજનના ભર્યા થાળ માથે બેસાડી દીધો હોય તો એના બત્રીસે કોઠે આનંદના દીવડા પ્રગટી જાય.

ઈ ન્યા બેઠો બેઠો રાધાજીને સંદેશો કહેવરાવી દે કે આપણને તો ભાઈ કાઠિયાવાડની ધરતી માથે ફાવી ગયું છે. તમને મારા વિના અણહરું લાગે તો તમે ય આંય વિયા આવો.’ શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન કાઠિયાવાડમાં અમથા ભૂલા નહોતા પડયા. ઈ બાજરાના રોટલા, ઈ ગાયુંના શેડકઢા દૂધ, ઈ ગાજરના આથણાં, ઈ ગઢિયો ગોળ.

ઈ મે’માનગતિ ભાઈ, ભાઈ! આ બધું માણવા શ્રી કૃષ્ણ કાઠિયાવાડમાં ભૂલા પડયા હતા અને ગોકૂળ મથુરા મૂકીને જીવનભર આ ધરતી પર રહ્યા હતા. મહેમાનગતિનું મા’તમ આવું છે ભાઈ.”
— — —
મારા વાલીડાવ, આવો શુપર-ડુપર રોટલો જો ન્યા કણે મળી જાય તો નેક્સ્ટ વિઝીટમાં ઓણ જગ્યાએ આપણી ધૂણી ધખાસે ઈ પાકું.
-જય રાજાભાસુઅજુ !!!